Tương bần Yên Nhân – Đặc sản nước chấm dân dã Hưng Yên

Tương bần Yên Nhân là loại nước chấm dân dã gắn liền với phường Bần Yên Nhân, thị xã Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên. Hàng trăm năm nay, người dân làng Bần làm tương như nghề phụ dịp nông nhàn để kiếm thêm thu nhập.

Tương bần Yên Nhân – Đặc sản nước chấm thơm ngon Hưng Yên

Phơi nắng tương bần. Ảnh: Báo Tiền phong.

Tương bần là đặc sản gắn liền với nền văn hóa ẩm thực Việt Nam. Tương bần Yên Nhân đã xuất hiện từ thế kỷ 13 và phát triển mạnh mẽ từ khi nhà Lý dời đô ra Thăng Long. Thời đó, Hưng Yên có hai đặc sản tiến vua là tương bần và nhãn lồng.

Ảnh: Tạp chí làng nghề Việt Nam.

Để làm được mẻ tương đúng chuẩn cần trải qua nhiều công đoạn. Nguyên liệu chính không thể thiếu gồm gạo nếp cái hoa vàng, đỗ tương và muối.

Nấu xôi để mốc. Ảnh: Báo Tiền Phong.

Đầu tiên chọn gạo nếp ngon, ngâm vài tiếng rồi đồ thành xôi, phơi trên nong hai ngày hai đêm cho đến khi ngả mốc hoa hòe. Khi xôi lên mốc, người ta đảo cho xôi rời từng hạt, rải đều lên nia rồi tiếp tục ủ.

Rải xôi lên nia. Ảnh: Người Lao động.

Mốc dùng để làm tương hoàn toàn an toàn cho sức khỏe và được sử dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp thực phẩm. Tương bần Yên Nhân có mùi vị đặc biệt nhờ loại mốc này.

Ủ mốc. Ảnh: Báo Người Lao động.

Tiếp theo, rang đỗ tương với cát trên lửa nhỏ để hạt chín đều, có màu vàng và mùi thơm. Sau đó ngâm đỗ tương với nước từ 7 đến 10 ngày. Khi xôi lên mốc vàng đẹp, xoa cho tơi rồi dùng nước đỗ ngâm tưới lên mốc, trộn đều và ủ thêm một ngày đêm.

Xôi lên mốc. Ảnh: Báo Tiền phong.

Cho mốc đã trộn vào chum đỗ cùng muối tinh với lượng phù hợp rồi mang ra phơi nắng. Quan trọng nhất trong quy trình là chọn gạo nếp chất lượng, đỗ vỏ mỏng ruột vàng và muối tinh khiết để có sản phẩm hoàn hảo.

Đậu nành ngâm nước rồi rang. Ảnh: Báo Tiền phong.

Qua bao thăng trầm, người dân làng Bần vẫn giữ nghề và bí quyết làm nước chấm tiến vua ngày xưa. Tương bần đã được chứng nhận nhãn hiệu tập thể vào năm 2011.

Đảo tương. Ảnh: Báo Nhân dân.

Người làm tương bần giờ đây quanh năm không hết việc. Hàng năm có hàng nghìn lít tương bần được bán trong và ngoài nước, xuất khẩu sang Anh, Pháp, Nga, Hàn Quốc.

Khuấy đều tương dưới nắng. Ảnh: Báo Nhân dân.

Những sạp tương bần bày bán ngoài quốc lộ. Ảnh: dangcongsan.vn.

Tương bần Yên Nhân thường ăn kèm bánh đúc, đậu phụ rán, rau muống luộc, cà muối hoặc dùng làm gia vị cho các món canh, món kho. Vị nồng ngậy đặc trưng đã tạo nên hương vị riêng biệt của làng Bần.