Cá Bống Kho Tiêu An Khê – Đặc Sản Đầm An Khê Quảng Ngãi

Thịt cá bống săn chắc, đậm đà hương vị, quyện với cơm gạo lúa mới dẻo thơm tạo nên món cá bống kho tiêu An Khê khó quên. Khi thưởng thức, nhiều người thắc mắc liệu hàng nghìn năm trước các bậc tiền nhân đã từng biết đến món ăn này chưa.

Du lịch Quảng Ngãi thưởng thức cá bống kho tiêu An Khê

Cá bống An Khê vừa được đánh bắt

An Khê là đầm nước nằm giữa xã Phổ Thạnh và Phổ Khánh (Đức Phổ, Quảng Ngãi), còn khá hoang sơ và thơ mộng.

Nguồn thủy sản trong đầm phong phú, từng cung cấp thực phẩm cho cư dân Sa Huỳnh cổ và hiện vẫn là nguồn dinh dưỡng quan trọng cho người dân ven bờ.

Trong các món ăn từ thủy sản đầm An Khê, cá bống kho tiêu An Khê luôn để lại ấn tượng sâu sắc. Cách bắt cá bống bằng cách đào hang dẫn dụ và chặn bắt cũng khá thú vị, từng phổ biến hơn hai mươi năm trước khi nguồn thủy sản còn dồi dào.

Từ đầu tháng 3 đến tháng 7 âm lịch, người dân ven đầm quan sát hướng gió, đo bước chân rồi ngụp lặn đào hang dưới đáy. Họ dùng hai tay móc bùn tạo thành những chiếc hang rỗng, hai đầu thông nhau như hầm ngầm dưới mặt nước. Mỗi người sở hữu hàng chục chiếc hang, là nơi trú ẩn lý tưởng của cá bống khi trời nắng nóng.

Nắng trưa chiếu xuống đầm như rọi vào tấm gương khổng lồ. Nước dần nóng khiến lũ cá bống tìm hang trú ngụ. Người dân đeo giỏ nan tre bên hông, dò từng bước rồi ngụp lặn, thọc tay vào hai cửa hang để chặn bắt.

Người lần đầu chứng kiến thường ngỡ họ đang chơi trốn tìm dưới làn nước xanh. Dù cá đã vào hang nhưng việc bắt không dễ dàng. Lực đẩy của nước khiến cơ thể nổi bập bềnh, tay dễ rời khỏi hang. Những con cá bống cái lanh lẹ thoát ra ngoài, trong khi cá bống đực nằm trong giỏ.

Hiện nay người dân chủ yếu dùng đăng nò, giăng lưới để đánh bắt. Cá không còn nhiều như trước nên giá khá cao, thường dao động cả trăm nghìn đồng mỗi ký.

Khi có được cá bống tươi, nhiều bà nội trợ nhanh chóng mua về để kho tiêu. Cá được cạo sạch vảy, bỏ mang và lòng, rửa qua nước muối rồi ướp với gia vị, tiêu xay nhuyễn và hành tím xắt lát khoảng một giờ để thịt thêm săn chắc.

Nước đường đen nấu dẻo là yếu tố quan trọng giúp món cá bống kho tiêu An Khê thơm ngon. Đường đen được nấu thủ công với ít nước trên lửa nhỏ đến khi dậy mùi thơm thì tắt bếp.

Cá sau khi ướp được cho thêm nước đường đen và nước ngập mặt, đun nhỏ lửa. Sau khoảng nửa giờ, nồi cá kho tỏa mùi thơm phức, thịt cá ngấm đều màu sắc hấp dẫn.

Một góc đầm An Khê

Trước đây nhiều gia đình kỹ tính kho cá trong nồi đất, đun bằng củi tre rồi vùi nồi vào bếp trấu để cá khô mà không cháy, hương vị càng đậm đà.

Ngày nay do bận rộn, khi cá chín người ta thường gắp ra đĩa và rắc thêm tiêu xay nhuyễn lên trên là đã có món ăn hoàn chỉnh.

Thịt cá bống săn chắc, đậm đà, ăn với cơm gạo mới rất đưa miệng. Đầm An Khê rộng gần 350ha, có những vũng sâu đến 4m vào mùa cạn. Mùa lũ nước tràn đồng ruộng mang theo nhiều cá tôm. Hơn trăm năm trước, nhà khảo cổ người Pháp M. Vinet đã phát hiện hàng trăm quan tài chum ven đầm.

Các nhà nghiên cứu cho rằng đây là một trong những nơi đầu tiên và là chiếc nôi của văn hóa Sa Huỳnh cách đây khoảng 3.000 năm. Đầm An Khê cùng vùng phụ cận chính là không gian sinh tồn của cư dân Sa Huỳnh cổ, cung cấp nước ngọt cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp.

Đĩa cá bống kho tiêu An Khê

Món cá bống kho tiêu An Khê hiện diện trong bữa cơm của người dân quê.