Bánh cáy làng Nguyễn – Đặc sản nổi tiếng Thái Bình

Khi đến với Thái Bình, du khách sành ăn thường nhớ ngay đến bánh cáy làng Nguyễn, món đặc sản nổi tiếng nay thuộc xã Nguyên Xá, huyện Đông Hưng. Đây là món bánh có lịch sử lâu đời và là món quà quê tuyệt vời.

Bánh cáy làng Nguyễn – Món quà quê nổi tiếng ở Thái Bình

Theo dân gian, bánh được gọi là bánh cáy vì hình dáng giống trứng con cáy. Cũng có truyền thuyết cho rằng bánh từng được chọn dâng vua. Vua thưởng thức thấy vị bùi ngọt hòa quyện với vị cay của gừng nên hỏi tên, viên quan dâng bánh gọi là bánh cay. Từ đó dân gian đọc chệch thành bánh cáy.

Bánh cáy làng Nguyễn. Ảnh: VnExpress.

Cụ tổ làng nghề bánh cáy làng Nguyễn là bảo mẫu đại vương Nguyễn Thị Tần, con Phúc Đình Hầu triều Nguyễn. Cụ Nguyễn Thị Tần sáng tạo ra bánh cáy từ năm 1725. Tương truyền sau khi vua nếm thử thấy ngon, đã ban chỉ hàng năm phải dâng bánh vào cung.

Ảnh: Sở Y Tế Thái Bình.

Để tạo ra chiếc bánh cáy dẻo thơm đòi hỏi quy trình công phu với nhiều công đoạn. Nguyên liệu hoàn toàn từ thiên nhiên gồm gạo nếp cái hoa vàng, gấc, quả hoặc lá dành dành, lạc, vừng, gừng, cà rốt, vỏ quýt, dừa, mật mía và mỡ lợn.

Ảnh: Báo Thanh Niên.

Trước khi làm bánh khoảng nửa tháng, mỡ lợn được ngâm trong đường để ngấm, sau đó thái hạt lựu và xào đến khi khô giòn, trong suốt. Gạo nếp cái hoa vàng chia làm ba phần: hai phần nấu xôi, một phần làm bỏng.

Làm bánh cáy. Ảnh: TTXVN.

Xôi sau khi thổi chín được chia đôi, một phần trộn gấc, một phần trộn nước quả dành dành; sau đó trộn chung, giã nhuyễn, cắt lát và sấy khô. Vừng, lạc rang thơm rồi xát vỏ. Cà rốt, vỏ quýt được xào với nước đường và nước gừng ép.

Dành dành tạo màu vàng.

Sau khi chuẩn bị xong nguyên liệu, tất cả được trộn đều với mật mía và sên trên chảo. Sên già lửa bánh sẽ rắn, sên non lửa bánh dễ ẩm nát. Khi bánh dậy mùi thơm, hỗn hợp được đổ ra khuôn gỗ đã rải sẵn lớp vừng rang, ép chặt rồi rắc thêm lớp vừng và sợi dừa bào sẵn lên trên.

Gấc tạo màu đỏ.

Khi bánh nguội và cứng lại, dùng dao cùng thước gỗ bản to cắt thành các khoanh đều nhau. Nếu tuân thủ đúng quy trình truyền thống, bánh cáy làng Nguyễn có thể bảo quản được nhiều tháng mà không cần sấy khô hay phơi nắng.

Ăn bánh uống trà. Ảnh: @trinhtrn.

Bánh cáy ngon nhất khi ăn kèm tách trà sen nóng hổi. Một miếng bánh cáy làng Nguyễn chuẩn vị phải có hương thơm của vừng, lạc, vỏ quýt kết hợp vị béo của mỡ và dừa, vị ngọt của mật mía cùng chút cay nồng của gừng. Hương vị đặc trưng này đã tạo nên danh tiếng cho bánh cáy làng Nguyễn Thái Bình suốt nhiều năm qua.