4 Nét Riêng Của Chè Đoỏng Pán Cao Bằng

Chè Đoỏng Pán Cao Bằng phải đạt tiêu chuẩn về màu sắc, hình dáng, hương vị và mang lại cảm giác khoan khoái cho người dùng.

4 nét riêng của chè Đoỏng Pán Cao Bằng, đặc sản Cao Bằng

Vùng Đoỏng Pán, xã Độc Lập, huyện Quảng Uyên, Cao Bằng có khí hậu mát mẻ và nền đất phù sa cổ tích tụ lâu năm, rất phù hợp cho cây chè sinh trưởng. Theo người già trong vùng, trước đây cây chè chỉ mọc trên rừng, từ năm 1960 người dân các thôn Đoỏng Pán 1, 2, 3 mới đem về trồng ở vườn đồi quanh nhà.

Chè Đoỏng Pán Cao Bằng là đặc sản nổi tiếng của tỉnh Cao Bằng. Búp chè khô có màu xanh hơi đen, bề mặt nhiều phấn trắng tự nhiên, lá xoăn chặt và cánh gọn. Nước chè trong sánh, màu xanh vàng, với mùi thơm đặc trưng.

Chè Đoỏng Pán Cao Bằng là đặc sản của huyện Quảng Uyên. Ảnh: caobang.gov.

Chè Đoỏng Pán được người dân gọi là đệ nhất chè rừng không chỉ vì số lượng ít mà còn nhờ hương vị đặc biệt – đắng mà thanh, chát mà ngọt. Chè có mùi thơm dễ chịu và độ nồng đặc trưng từ khói bếp than củi.

Các cụ cao tuổi trong làng truyền lại rằng chè ngon phải đạt cả thanh, sắc, vị, thần. Cụ thể, nước trà pha có màu xanh ánh vàng mật ong (thanh); cánh chè cong như móc câu, nhìn thẳng màu đen, nhìn nghiêng thấy sắc xanh (sắc); vị trà đậm đà, mới uống chát êm sau đó ngọt đọng lại (vị); cuối cùng mùi thơm khiến người thưởng trà cảm thấy khoan khoái (thần).

Chè Đoỏng Pán Cao Bằng đến nay vẫn được sao bằng tay với than củi. Ảnh: caobang.gov.

Cây chè nơi đây quen với thời tiết địa phương nên tự sinh trưởng tốt mà không cần chăm bón nhiều. Một năm thu hoạch 2 vụ: vụ xuân từ tháng 3 đến tháng 6, vụ đông từ tháng 9 đến hết năm. Nếu trồng mới, sau khoảng 2 năm cây bắt đầu cho thu búp. Búp chè chế biến thành chè khô, lá tươi có thể hái nấu nước uống hoặc tắm cho trẻ nhỏ.

Ông Hà Văn Nghị ở thôn Đoỏng Pán 3 cho biết gia đình ông có khoảng 2.000 gốc chè. Vào mùa, cứ 15-20 ngày ông lại hái chè ở vườn, sao lên rồi mang xuống chợ phiên bán. Giá chè Đoỏng Pán Cao Bằng khoảng 400.000-600.000 đồng một kg nhưng làm rất tốn công. Hái 2-3 kg búp tươi mới được khoảng 500 gram chè khô. Toàn bộ công đoạn hái, vò và sao chè đều thủ công bằng tay, mất ít nhất 3 tiếng sao trên bếp củi cho một mẻ chè vài lạng.

“Do tốn khá nhiều thời gian và công sức nên chè Đoỏng Pán chủ yếu được làm để bà con gia tăng thu nhập chứ không phải là nghề chính ở đây”, ông Nghị chia sẻ.

Người làm mất ít nhất 3 tiếng sao búp chè trên bếp củi mới cho ra một mẻ chè vài lạng. Ảnh: caobang.gov.

Tuy là nghề phụ nhưng cây chè đã đi vào ký ức nhiều lớp người ở Đoỏng Pán. Mỗi thế generation, người già tiếp tục truyền kinh nghiệm sao, ủ chè cho con cháu để giữ gìn nét truyền thống riêng.

Hiện nay, địa phương còn gần 60 hộ trồng và bán chè. Các gia đình khác chỉ trồng để phục vụ nước uống hàng ngày, làm quà biếu hoặc tiếp khách.