Nhà Tròn Bà Rịa – Di tích lịch sử trăm tuổi giữa lòng thành phố

Nằm tại giao điểm giữa đường 27 tháng 4 và Cách Mạng Tháng Tám, Nhà Tròn Bà Rịa là di tích gắn liền với lịch sử của thành phố Bà Rịa. Nhìn từ cầu Long Hương bắc qua sông Dinh uốn lượn giữa thành phố, du khách sẽ thấy ngay Nhà Tròn Bà Rịa.

Nhà Tròn Bà Rịa – Biểu tượng lịch sử trăm năm

Ảnh: Toan Vo.

Ảnh: Phước Minh Nguyễn Đỗ.

Đầu thế kỷ 20, khi thực dân Pháp lập đồn điền cao su ở Bình Ba đã xây dựng Nhà Tròn Bà Rịa để cung cấp nguồn nước sạch phục vụ sinh hoạt. Công trình cao 20m, chân đế hình bát giác cao 4m với 8 trụ đứng, đường kính gần 8m và 3 ống dẫn nước. Đến nay Nhà Tròn Bà Rịa đã trở thành biểu tượng gần gũi với người dân thành phố, từng chứng kiến nhiều sự kiện trọng đại.

Ảnh: Phuc Tran Van.

Ảnh: Lộc Phan.

Ngày đó, xung quanh Nhà Tròn Bà Rịa là loạt công sở, biệt thự do Pháp xây dựng theo kiến trúc cổ: hội đồng xã Phước Lễ, nhà dành cho sĩ quan. Năm 1954, nơi đây từng là trụ sở Thanh niên tiền phong Bà Rịa, bungalow ăn uống vui chơi và trụ sở sĩ quan.

Ảnh: @mivu1985.

Ảnh: @__bleatbleatgo.hi__.

Ngoài ra, hai dãy phố chạy song song Nhà Tròn Bà Rịa cùng chợ cũ, bến xe đối diện về phía sông Dinh từng là trung tâm thương mại sầm uất. Hiện nay chợ cũ và bến xe không còn, khoảng đất đó trở thành quảng trường huyện Châu Thành với bia đài liệt sĩ và lễ đài cạnh sông Dinh.

Ảnh: Duy Dao.

Án ngữ điểm giao thông huyết mạch dẫn đến Sài Gòn, Biên Hòa, Xuân Lộc, Đất Đỏ, Nhà Tròn Bà Rịa còn được Pháp dùng làm tháp canh với tầm quan sát tốt. Năm 1945 sau đảo chính Pháp, phát xít Nhật đặt hệ thống 6 loa báo động bên dưới bồn nước, hiện vẫn còn nguyên vẹn.

Loa báo động. Ảnh: Báo Tri thức và Cuộc sống.

Trong Cách mạng tháng Tám, ngày 25/8/1945 cờ cách mạng tung bay trên đỉnh Nhà Tròn Bà Rịa. Từ nơi này, hàng vạn người dân tổ chức mít-tinh, tuần hành, khởi nghĩa giành chính quyền. Đến năm 1975, Nhà Tròn Bà Rịa lại chứng kiến lễ mít-tinh ăn mừng giải phóng miền Nam với sự tham gia của hàng vạn người.

Ảnh: Báo Tri thức và Cuộc sống.

Ảnh: Báo Hà Nội mới.

Hiện nay Nhà Tròn Bà Rịa được chính quyền và nhân dân địa phương tôn tạo, bảo vệ, trở thành tụ điểm sinh hoạt văn hóa. Đặc biệt, từ hàng chục năm nay mặt dưới bồn nước đã là nơi làm tổ của hàng trăm con chim én. Mỗi ngày đàn chim bay lượn tạo khung cảnh độc đáo.

Ảnh: Báo Tri thức và Cuộc sống.

Ảnh: Báo Tri thức và Cuộc sống.

Tồn tại hơn 1 thế kỷ, Nhà Tròn Bà Rịa vẫn giữ nguyên vẻ ban đầu như nhân chứng lịch sử thành phố. Nơi đây trở thành điểm sinh hoạt của đoàn Thanh niên, tiếp tục chứng kiến từng bước thay đổi, tiến bộ của xã hội.

Ảnh: Báo Tri thức và Cuộc sống.