Xe hủ tiếu Sài Gòn 60 năm tuổi và câu chuyện lịch sử

Những người Hoa đầu tiên từ Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Triều Châu đã đặt bước chân di dân lên “Hòn ngọc viễn đông”. Họ mang theo nhiều nét văn hóa, phong tục làm phong phú linh hồn mảnh đất này, trong đó nghệ thuật ẩm thực nổi bật với hình ảnh những chiếc xe hủ tiếu, mì chở các điển xưa tích cũ của lịch sử Trung Hoa.

Năm 1778 người Hoa từ Cù lao Phố chuyển về Chợ Lớn sinh sống và cộng đồng người Hoa bắt đầu hình thành. Cũng từ đó những chiếc xe hủ tiếu mì đầu tiên xuất hiện ở Sài Gòn. Ban đầu phần lớn người Hoa tập trung ở khu Chợ Lớn. Anh Lưu Khải Văn không nhớ rõ mình là đời thứ bao nhiêu của dòng họ từ Triều Châu di cư đến đây nhưng chiếc xe hủ tiếu mì truyền lại từ đời ba anh đến nay cũng gần 60 năm.

Cứ đều đặn 7h sáng anh bắt đầu nấu và chế biến nguyên vật liệu, đến 13h chiều thì bày bán, đến 23h khuya lại dọn hàng. Chu kỳ ấy tiếp diễn đều đặn từ hàng chục năm nay. Tất cả công thức nấu nước lèo, pha chế đều bí truyền riêng trong dòng họ.

Hơn 43 tuổi, anh Văn vẫn chưa có thời gian lập gia đình nên anh nhận một đứa con để làm niềm vui, hạnh phúc cho cuộc sống hàng ngày cũng như có người nối nghiệp nhà.

Hiện nay anh chị em anh Văn sống quây quần trong xóm nhỏ ở đường Cao Văn Lầu. Mọi người cùng giúp đỡ nhau nối nghiệp gia đình. Anh hai, anh ba cùng thay phiên buôn bán.

Ngày xưa nơi đây còn là vựa gạo rất lớn của Sài Gòn – Chợ Lớn. Bên cạnh gia đình anh Văn còn nhiều hàng xóm láng giềng nương tựa lẫn nhau. Anh mua gạo ủng hộ về làm hủ tiếu, ngược lại họ thưởng thức những tô mì ngon. Truyền thống nghĩa tình làng xóm ấy kéo dài hàng chục năm đến tận bây giờ.

Khác với gia đình anh Văn, ông bà nhà cô Ngọc từ Quảng Châu di dân về sinh sống gần cầu Băng Ky, Bình Thạnh và xe hủ tiếu mì của gia đình cũng có tuổi đời hơn 60 năm. Xe được làm bằng gỗ đỏ rất chắc chắn, mấy miếng lót inox thay mấy lần mà gỗ vẫn còn nguyên.

Những hoa văn các điển tích xưa vẽ trên kính xe cũng nhuốm màu thời gian nhưng vẫn còn sắc nét. Các nét vẽ tinh tế sống động nhắc lại những cuộc chiến đẫm máu trong lịch sử Trung Hoa cổ đại.

Hay như tích Lã Bố lén hội phụng Nghi đình gặp Điêu Thuyền, một trong tứ đại mỹ nhân Trung Hoa xưa. Điều thú vị là các tích đều là văn hóa, lịch sử Trung Hoa nhưng người nghệ nhân đều có chú thích bằng từ thuần Việt như sự kết giao hài hòa của văn hóa Việt – Trung.

Không cổ xưa như các gia đình khác, xe của dòng họ Tâm Ký di cư từ Quảng Đông sang có nhiều hoa văn sắc sảo và bóng loáng cuốn hút. Chiếc xe trước đã quá lâu nên không còn, chiếc xe này mới đóng lại. Gia đình vẫn yêu cầu giữ nguyên dáng vẻ như chiếc xe cũ để ghi nhớ những hình ảnh đẹp.

Hình ảnh tái hiện lại tích Tiết Đinh San phá phép Dương Phàn.

Những điển tích không phải được vẽ ngẫu nhiên rời rạc mà có liên kết chặt chẽ thành một câu chuyện cuốn hút tiếp nối nhau.

Ngày nay khi cuộc sống trở nên vội vã hơn bao giờ hết, khách đi đường cũng vội vàng lướt qua mà không còn kịp ngắm nhìn những hình ảnh thân quen của Sài Gòn xưa.

Dẫu vậy, với niềm hoài cổ, tình nghĩa xóm giềng và hương vị đặc biệt, những chiếc xe mì nhỏ vẫn tồn tại khắp nơi. Một chút hình bóng của Sài Gòn xưa lưu lại giữa náo nhiệt của Sài Gòn ngày nay.