Khám phá bản Tả Phìn cùng phụ nữ Dao đỏ ở Sapa

Một lần đặt chân đến bản Tả Phìn theo chân phụ nữ Dao đỏ sẽ mang đến những trải nghiệm văn hóa hoàn toàn khác biệt với nhịp sống hiện đại.

Đường đến bản Tả Phìn Sapa

Đường về bản Tả Phìn – Ảnh: Mỹ Phượng

Mông, Dao đỏ, Giáy là ba dân tộc thiểu số sinh sống đông nhất tại huyện Sa Pa, Lào Cai. Mỗi dân tộc đều mang những nét văn hóa đặc sắc riêng. Trong đó, bản Tả Phìn nổi bật với cộng đồng người Dao đỏ đông đúc, nơi lưu giữ nhiều phong tục truyền thống đáng để du khách tìm hiểu.

“Sa Pa đồi núi hồn nhiên
Chập chùng thửa ruộng lạc miền bậc thang
Xa xa thung lũng tơ vàng
Như trôi vào chốn bạt ngàn xứ tiên”.

Vùng đất Sa Pa xứng đáng với những câu thơ ấy. Rời xa phố thị ồn ào, du khách sẽ ngỡ ngàng trước những thửa ruộng bậc thang chín vàng trải dài hai bên đường. Những bờ ruộng uốn lượn mềm mại dẫn lối vào bản Tả Phìn.

Từ trung tâm thị trấn Sa Pa, du khách có thể thuê xe máy để di chuyển khoảng 12km về phía Đông. Đường đi có nhiều đoạn dốc cao và gồ ghề, vì vậy cần tay lái chắc chắn để vừa di chuyển vừa ngắm cảnh.

Tu viện cổ Tả Phìn

Điểm dừng chân đầu tiên nên là tu viện cổ Tả Phìn. Đây từng là nơi tu hành của 12 nữ tu theo dòng tu khổ hạnh của Hội thánh Kito, sau khi bị trục xuất khỏi Nhật Bản và lưu lạc đến Lào Cai. Tuy nay chỉ còn là phế tích với những bức tường đá, tu viện vẫn giữ được giá trị văn hóa và nét kiến trúc độc đáo thời Pháp.

Tu viện cổ Tả Phìn nay chỉ còn là phế tích hoang tàn sau lớp bụi thời gian – Ảnh: Mỹ Phượng

Kiến trúc nhà ở của người Dao đỏ

Đi sâu vào trung tâm bản, du khách nên gửi xe ở nhà dân và đi bộ tham quan vì đường nội bản khá nhỏ. Người Dao đỏ ở Tả Phìn chủ yếu sinh sống trong nhà đất ba hoặc năm gian. Họ tin rằng chỉ ở nhà nền đất mới có nơi để cúng Bàn vương. Trong nhà thường có hai bếp: bếp chính để nấu ăn và bếp phụ gần cửa để sưởi ấm mùa đông.

Những góc bài trí đồ vật ngôi nhà đất của người Dao đỏ – Ảnh: Mỹ Phượng

Tắm lá thuốc Dao đỏ

Bên cạnh trồng ngô và lúa, phụ nữ Dao đỏ còn hái lá thuốc trên rừng để phục vụ du khách. Tắm lá thuốc là phong tục truyền thống dùng để đón năm mới và chữa bệnh. Mỗi thùng nước tắm có thể sử dụng từ 10 đến hơn 100 loại lá thuốc khác nhau. Với 3kg lá thuốc đun trong 50 lít nước, du khách có thể ngâm mình 15–30 phút để giảm đau nhức, tăng cường sức khỏe sau khi leo Fansipan.

Phụ nữ Dao thường lên rừng tìm các loại lá thuốc khác nhau – Ảnh: Mỹ Phượng

Ngâm mình trong bồn nước nóng với khói thuốc thơm nức gia truyền của đồng bào dân tộc – Ảnh: Khắc Thành

Phong tục đặt tên của người Dao đỏ

Theo chân phụ nữ Dao đỏ đi quanh bản, du khách sẽ biết thêm về cách đặt tên thú vị. Các họ phổ biến gồm Lý, Tẩn, Phan, Lò. Tên đệm của con gái theo thứ tự Tả, Lở, San, Sử, Mán. Với con trai, các chữ này đặt ở cuối tên. Ví dụ ba anh em trai có thể có tên Lò Láo Tả, Lò Láo Lở, Lò Láo San.

Trang phục truyền thống phụ nữ Dao đỏ

Trang phục của người Dao đỏ thể hiện rõ nét văn hóa dân tộc. Bộ “luy hâu” gồm khăn, áo, quần, thắt lưng, xà cạp và giày dép, với màu đỏ là chủ đạo. Khăn đội đầu được thêu họa tiết vết hổ, cây vạn hoa. Quần áo màu xanh đen, thắt lưng quấn 3–4 vòng. Hoa văn trên áo và ống quần thường là hình vuông, chữ vạn, cây thông, quả trám.

Khi mặc, họa tiết đã tạo nên sự cân đối hài hòa cho toàn bộ y phục, thể hiện sự gần gũi và thân thiện với thiên nhiên của người Dao đỏ – Ảnh: Mỹ Phượng

Chiếc khăn đỏ và bộ quần áo xanh đen nhiều họa tiết là đặc trưng trong trang phục của phụ nữ Dao đỏ – Ảnh: Mỹ Phượng

Những người dân Dao đỏ tại Tả Phìn luôn cởi mở đón tiếp du khách, mong muốn chia sẻ nếp sống bình dị và phát triển du lịch cộng đồng tại bản làng.