Nhà tù Phú Quốc: Di tích lịch sử hào hùng tại Phú Quốc

Nhà tù Phú Quốc nằm trên đảo Phú Quốc, từng được sử dụng trong các cuộc chiến chống thực dân, đế quốc. Nơi đây giam giữ các tù nhân chính trị và những cá nhân bị coi là mối đe dọa đối với chính quyền miền Nam Việt Nam thời bấy giờ.

Nhà tù Phú Quốc – Di tích lịch sử làm sáng mãi tinh thần dân tộc

Nhà tù Phú Quốc. Ảnh: Minh Hưng Trần.

Nhà tù Phú Quốc được biết đến với điều kiện giam giữ khắc nghiệt, nơi từng xảy ra nhiều vụ vi phạm nhân quyền như tra tấn, hành quyết và lao động cưỡng bức về thể xác lẫn tinh thần. Chính vì lẽ đó, nơi đây được gọi là “địa ngục trần gian”. Sau khi Việt Nam giành độc lập, nhà tù bị bỏ hoang và xuống cấp nghiêm trọng.

Di tích quốc gia đặc biệt. Ảnh: Ba Phu Nguyen.

Ảnh: Pang Khuai May.

Trong những năm gần đây, Nhà tù Phú Quốc đã trở thành địa điểm nổi tiếng và được khôi phục một phần thành bảo tàng. Du khách đến đây để ghi nhớ những hành động dã man trong quá khứ, đồng thời chiêm ngưỡng các phần còn lại của nhà tù cùng các triển lãm, trưng bày về lịch sử và câu chuyện của những tù nhân.

Ảnh: Bích Nga.

Toàn cảnh trại giam. Ảnh: Phương Đằng.

Chỉ trong chưa đầy 6 năm, Nhà tù Phú Quốc đã giam giữ tới 40.000 tù binh, chủ yếu là cán bộ, chiến sĩ thuộc các lực lượng vũ trang và cả người dân thường. Số lượng tù binh trong các phòng giam lúc cao điểm có thể lên đến 120 – 180 người. Khoảng 4.000 tù binh bị giết hại, hàng chục nghìn người bị thương tật, tàn phế.

Ảnh: Lim Wai Leong.

Ảnh: JJay.

Diện tích nhà tù rộng 400 hecta, với gần 500 ngôi nhà chia thành 12 khu, trong đó có 2 khu đôi và 10 khu (mỗi khu gồm 4 phân khu gọi là khu A, B, C, D). Mỗi phân khu cách nhau 100m, dài 150m, rộng 50m, gồm 11 ngôi nhà trong đó có 9 phòng giam với kích thước 20m x 5m.

Ảnh: NVL.

Chòi canh. Ảnh: Huy Nguyen.

Mỗi phân khu đều có chuồng cọp, 4 phân khu có nhà biệt giam. Các nhà giam được xây bằng tôn thiếc, nền đất tráng xi măng nhằm ngăn chặn việc đào hầm vượt ngục. Xung quanh mỗi phân khu là 4 vọng gác cố định và 10 vọng gác lưu động.

Ảnh: An Đông Tự.

Ảnh: Duy Tập.

Toàn trại được bao bọc bởi hàng rào kẽm gai dày đặc; vùng bao quanh trống trải tạo thành vành đai cách ly với bên ngoài. Dù vậy, các tù binh đã tổ chức thành công 45 cuộc vượt ngục dưới nhiều hình thức như vượt rào, đào hầm ngầm, đánh lính áp giải trong thời gian ra ngoài làm việc khổ sai.

Ảnh: Dat Bui Trong.

Phòng giam chật hẹp. Ảnh: Quách Ngọc Như Quỳnh.

Hiện nay di tích Nhà tù Phú Quốc chỉ còn một số hạng mục như: cổng tiểu đoàn 8 quân cảnh; nghĩa địa tù binh; phế tích nhà thờ Kiến Văn; nhà trưng bày bổ sung di tích; phân khu B2 được phục dựng với diện tích 17.693 mét vuông; đài tưởng niệm liệt sĩ tại Đồi Sim; cổng tiểu đoàn 7 quân cảnh; cổng và nhà ban chỉ huy trại giam.

Ảnh: Tiến Nguyễn Minh.

Ảnh: Nguyễn Trần Hoàng Khang.

Nhìn chung, Nhà tù Phú Quốc là địa chỉ lịch sử không thể bỏ qua khi đến đảo ngọc. Những chứng tích tại đây nhắc nhở mọi người về lịch sử không thể quên của cuộc chiến tranh vệ quốc, về một thời kỳ gian khổ nhưng vẻ vang của dân tộc Việt Nam.

Ảnh: Hà Vũ.

Hành trình vượt ngục. Ảnh: Tu Hoang.