Nhà rường Huế: Kiệt tác kiến trúc cổ kính xứ kinh kỳ

Nhà rường Huế không chỉ đơn thuần là một công trình kiến trúc cổ xưa mà còn là biểu tượng văn hóa độc đáo, thể hiện tâm hồn và tín ngưỡng sâu sắc của người dân xứ cố đô. Với cấu trúc chạm khắc tinh xảo gắn liền với thiên nhiên, loại hình nhà ở truyền thống này mang lại những trải nghiệm vô cùng ấn tượng cho du khách.

Nhà rường Huế – Di sản độc đáo của vùng đất kinh kỳ

Mặc dù nhà rường xuất hiện ở nhiều vùng miền trên cả nước, nhưng khi nhắc đến loại hình kiến trúc này, người ta thường nghĩ ngay đến Huế. Từ thời phong kiến xa xưa, từ vua chúa, quan lại cho đến tầng lớp thị dân đều sinh sống trong những ngôi nhà rường. Do đó, nhà rường Huế đã trở thành một không gian văn hóa đặc sắc, một bộ phận cấu thành không thể tách rời của di sản cố đô.

Nhà rường cổ kính. Ảnh: Báo Nhân dân.

Kiến trúc nhà rường Huế là một thành tựu văn hóa đặc sắc, chứa đựng những giá trị to lớn về nghệ thuật, lịch sử, triết học và phong thủy. Hệ thống cột, kèo gỗ được tính toán và dựng theo quy cách nghiêm ngặt. Điểm độc đáo là toàn bộ ngôi nhà được kết nối bằng hệ thống chốt, mộng gỗ, giúp việc lắp ráp hay tháo dỡ vô cùng linh hoạt mà không cần dùng đến đinh sắt.

Bên trong nhà rường. Ảnh: Khám phá Huế.

Cấu trúc không gian hài hòa cùng thiên nhiên

Mỗi ngôi nhà rường Huế luôn được quy hoạch trong một khuôn viên rộng rãi, thoáng đãng, tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc phong thủy. Một tổ hợp nhà vườn hoàn chỉnh thường bao gồm: cổng ngõ, tường rào, bình phong, bể cạn, sân, nhà chính, hòn non bộ, nhà phụ và vườn cây ăn trái.

Nhà rường ở làng cổ Phước Tích. Ảnh: CAND.

Các nếp nhà được bố trí theo mô hình chữ Đinh hoặc chữ Khẩu mang tính hướng nội và khép kín, đặt ngôi nhà chính làm trung tâm. Việc dựng nhà rường xưa kia vô cùng quan trọng, thể hiện địa vị xã hội của gia chủ nên mọi chi tiết chạm khắc trên xà, kèo, vách ngăn đều được thực hiện cực kỳ tỉ mỉ.

Ảnh: ashui

Trong số những ngôi nhà rường danh tiếng còn lưu giữ được vẹn nguyên vẻ đẹp cho đến ngày nay, nổi bật nhất phải kể đến nhà vườn An Hiên. Được xây dựng vào cuối thế kỷ 19, nơi đây từng là phủ công chúa và tư dinh của quan tuần phủ Nguyễn Đình Chi, nổi tiếng với vườn cây trái sum suê xanh mướt bốn mùa.

Một ngôi nhà rường sau khi trùng tu. Ảnh: toquoc.vn

Những ao sen không thể thiếu trong nhà rường. Ảnh: ashui.

Nếp sống thanh tao gắn liền với không gian nhà rường Huế

Lối kiến trúc của nhà rường Huế phản ánh rõ nét thói quen sinh hoạt giản dị, khiêm nhường nhưng vô cùng tinh tế của người dân xứ Huế. Dưới thời vua Minh Mạng, triều đình từng quy định nhà dân và các phủ hộ không được xây vượt quá 3 gian 2 chái để tránh vượt mặt cung điện triều đình.

Nhà vườn An Hiên. Ảnh: Báo Thừa Thiên Huế.

Chính vì vậy, những ngôi nhà rường thường có diện tích vừa phải, chú trọng vào chiều sâu văn hóa hơn là sự phô trương giàu sang. Người Huế xưa và nay luôn yêu thích sự tĩnh lặng, ăn nói khẽ khàng, đi đứng nhẹ nhàng dưới những nếp mái ngói rêu phong.

Hoành phi bên trong nhà. Ảnh: Báo Thừa Thiên Huế.

Lối vào nhà rường luôn có một bức bình phong hoặc hồ sen án ngữ trước sân, nhằm ngăn chặn các luồng khí xấu thẳng vào nhà chính, đồng thời tạo ra khoảng không gian đệm thanh tịnh. Hệ thống cửa chính thiết kế theo dạng cửa thượng song hạ bản, dễ dàng mở nghiêng để đón gió mát mùa hè và che chắn mưa rét vào mùa đông.

Cổng vào nhà. Ảnh: Báo Thừa Thiên Huế.

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, những ngôi nhà rường Huế vẫn đứng vững như một minh chứng sống động cho nét đẹp văn hóa truyền thống, gợi mở xu hướng sống xanh hài hòa với thiên nhiên của con người hiện đại.

Góc nhìn từ bên trong ngôi nhà. Ảnh: Báo Thừa Thiên Huế.

Nội thất gỗ vẫn nguyên vẹn của nhà rường An Hiên. Ảnh: Báo Chính phủ.