Món chay ở Huế – Nét ẩm thực thanh tao nơi cố đô

Không kém cạnh nét tinh tế của ẩm thực cung đình triều Nguyễn, món chay ở Huế từ lâu đã nức tiếng gần xa nhờ sự hấp dẫn về hình thức, hương vị thanh đạm tốt cho sức khỏe và mức giá vô cùng hợp lý. Những đầu bếp giàu kinh nghiệm tại các ngôi chùa Huế chia sẻ rằng, để hoàn thành một mâm cỗ chay trọn vẹn đòi hỏi sự tỉ mỉ, tốn công sức và thời gian gấp đôi so với cỗ mặn.

Huế thanh bình với những nét văn hóa ẩm thực độc đáo

Là vùng đất Phật giáo lâu đời, Huế sở hữu hàng trăm ngôi chùa lớn nhỏ, từ đó hình thành thói quen ăn chay sâu rộng trong đời sống người dân. Người ăn quanh năm gọi là “chay trường”, người bận rộn hơn thường chọn ăn vào bốn ngày trong tháng âm lịch (ba mươi, mồng một, mười bốn, rằm). Thậm chí, nhiều người không theo đạo hay đi chùa vẫn giữ thói quen thưởng thức các món chay như một liệu pháp thanh lọc cơ thể.

Truyền thống này thực chất đã có từ thời chúa Nguyễn Phúc Chu. Tại đàn Nam Giao ngày nay vẫn còn di tích Trai cung – nơi các vị vua triều Nguyễn nghỉ ngơi và ăn chay thanh tịnh trước khi thực hiện nghi lễ tế trời. Chính vì vậy, văn hóa ẩm thực chay đã len lỏi và trở thành một phần không thể thiếu trong nếp sống của mỗi gia đình người dân xứ Huế.

Mâm cơm chay trọn vị ấm cúng

Du khách khi đến đây có thể dễ dàng trải nghiệm món chay ở Huế ở bất cứ đâu. Bình dân và gần gũi nhất là ghé thăm các khu chợ truyền thống như chợ Đông Ba, chợ Bến Ngự, hay chợ An Cựu. Chỉ với một khoản chi phí nhỏ, bạn đã có cơ hội thưởng thức thế giới đồ chay “giả mặn” vô cùng phong phú và đẹp mắt.

Không chỉ xuất hiện tại các nhà hàng lớn, ngay cả những sạp hàng nhỏ ở chợ quê cũng bày bán từ 30 đến 50 món chay khác nhau, chế biến khéo léo từ rau củ quả, đậu phụ, mì căn. Vào những ngày rằm hay mồng một, các gánh hàng rong bán bánh chưng, bánh tét, bánh canh, bún, phở, bánh bèo, nậm, lọc trên phố cũng đồng loạt chuyển sang bán đồ chay. Đặc biệt, hầu hết các quán cơm hến, bánh canh cá tràu nổi tiếng đều chủ động nghỉ bán vào những ngày này để tránh sát sinh.

Nếu muốn tìm đến một “thiên đường” ẩm thực chay đúng nghĩa, bạn hãy ghé qua khu vực phía tây thành phố dọc theo các tuyến đường Phan Bội Châu, Điện Biên Phủ hay Thủy Xuân. Nơi đây tập trung hàng loạt quán cơm chay phục vụ theo hình thức buffet bình dân vô cùng tiện lợi, đáp ứng nhu cầu của cả người dân địa phương lẫn khách du lịch bận rộn.

Nghệ thuật chế biến món chay ở Huế đạt đến trình độ vô cùng điêu luyện. Chỉ từ những nguyên liệu thuần thực vật nhưng qua bàn tay khéo léo của người nấu, chúng biến hóa thành những món ăn có diện mạo giống hệt món mặn. Chả lụa được làm từ chuối mật nấu chín giã nhuyễn cùng gia vị; thịt gà xé phay làm từ bột mì dai ngon bóp cùng tiêu muối, rau răm; sườn rán chế biến từ khoai lang chiên vàng; hay con cá tràu được tạo hình tỉ mỉ từ quả chuối xanh tẩm ướp đậm đà.

Tại khu phố du lịch sầm uất phía nam sông Hương như Phạm Ngũ Lão, Đội Cung, Bà Triệu, Nguyễn Công Trứ, du khách sẽ dễ dàng bắt gặp các nhà hàng chay có không gian bài trí nhã nhặn, mang những cái tên thanh tịnh lấy từ kinh Phật như Bồ Đề, Tịnh Tâm, An Lạc, Tịnh Bình. Điểm đặc trưng tại các quán ăn này là không phục vụ bia rượu, không gian luôn giữ được sự yên tĩnh, nhẹ nhàng giúp thực khách thư thái tâm hồn.

Mặc dù được chế biến rất công phu và tỉ mỉ, giá thành của các món chay tại Huế lại vô cùng phải chăng, chỉ dao động từ vài chục nghìn đồng cho một món ăn chất lượng. Bên cạnh đó, một số nhà hàng chay cao cấp còn sử dụng nguyên liệu nhập khẩu cao cấp để phục vụ thực khách quốc tế muốn trải nghiệm chiều sâu ẩm thực cố đô.

Khi hoàng hôn buông xuống, các khu phố ẩm thực chay lại trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Rất nhiều du khách nước ngoài chọn các nhà hàng chay làm điểm dừng chân cho bữa tối, tận hưởng bầu không khí an yên, nhẹ nhàng và thưởng thức nét tinh hoa ẩm thực độc đáo của mảnh đất di sản.