Khám phá tranh làng Sình – Nét đẹp văn hóa dân gian xứ Huế

Từng một thời thịnh hành khắp dải đất miền Trung và cũng có lúc gần như bị quên lãng, trải qua hàng trăm năm lịch sử, tranh làng Sình vẫn chứng tỏ được sức sống bền bỉ của một nét văn hóa độc đáo mỗi dịp Tết đến xuân về.

Không gian vẽ tranh truyền thống của nghệ nhân Kỳ Hữu Phước.

Mỗi dịp cận Tết Nguyên Đán, không khí lao động tại làng Lại Ân (thường gọi là làng Sình, thuộc xã Phú Mậu, huyện Phú Vang, Thừa Thiên – Huế) lại trở nên hối hả và tất bật hơn bao giờ hết. Những người thợ thủ công lành nghề đang ngày đêm hoàn thiện các tác phẩm tranh làng Sình để kịp phục vụ nhu cầu tâm linh và trang trí của người dân trong dịp Tết cổ truyền.

Ý nghĩa tâm linh của dòng tranh làng Sình xứ Huế

Đây là dòng tranh gắn liền với tín ngưỡng dân gian lâu đời và đời sống tâm linh của người dân đất Cố đô trong những ngày đầu năm mới. Tranh làng Sình có khoảng 50 đề tài khác nhau, chủ yếu được chia thành ba nhóm chủ đề chính: tranh nhân vật, tranh súc vật và tranh đồ vật.

Theo nghệ nhân Kỳ Hữu Phước – một trong những người lưu giữ hồn cốt của làng nghề, dòng tranh này đã tồn tại và phát triển hơn 400 năm qua. Dù trải qua nhiều thăng trầm lịch sử và có những giai đoạn bị mai một, tình yêu nghề của người dân nơi đây vẫn giúp dòng tranh này hồi sinh mạnh mẽ.

Mỗi bức tranh đều được tô màu thủ công hoàn toàn, mang lại sự độc bản cho từng tác phẩm.

“Tranh của làng Sình chỉ dùng một bản mộc khắc màu đen để in thô, sau đó nghệ nhân sẽ tự tay tô màu lên từng chi tiết. Chính vì thế, không có bức tranh nào hoàn toàn giống bức nào. Để tác phẩm thực sự có hồn, người vẽ phải dồn hết tâm huyết, sự tập trung và lòng thành kính vào nét cọ”, nghệ nhân Phước chia sẻ.

Những bức tranh thờ tại Trang Ông, Trang Bà dưới bàn tay khéo léo của anh Kỳ Hữu Hải.

Sự chuyển mình của tranh làng Sình trong thời đại mới

Ngày nay, bên cạnh dòng tranh thờ cúng truyền thống phục vụ đời sống tâm linh, làng Sình còn phát triển thêm mảng tranh lưu niệm phục vụ khách du lịch. Những bức tranh này mô phỏng các trò chơi dân gian ngày Tết như đấu vật, kéo co, bịt mắt bắt dê, hoặc miêu tả sống động cảnh lao động bình dị của người nông dân như cấy lúa, chăn trâu.

Bản khắc hình chú khỉ trong bộ tranh 12 con giáp đại diện cho thập nhị địa chi.

Bản khắc bộ tranh Bát Âm mô tả tám thiếu nữ chơi nhạc cụ dân tộc.

Sự đổi mới này đã thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước đến tham quan, trải nghiệm. Nhiều đơn vị lữ hành đã đưa làng Sình vào bản đồ du lịch di sản Huế, giúp quảng bá nét đẹp mỹ thuật dân gian Việt Nam ra thế giới.

Tranh miêu tả các trò chơi dân gian ngày xuân giúp quảng bá nét đẹp văn hóa làng quê.

Một bức tranh mộc bản vẽ cảnh đấu vật đầu năm chuẩn bị được lên màu.

Nghệ nhân Kỳ Hữu Phước hướng dẫn du khách tự tay thực hiện công đoạn in tranh từ mộc bản.

Ống tre bảo quản giúp những bức tranh điệp giữ được nguyên vẹn màu sắc khi vận chuyển đi xa.

Gìn giữ và phát triển nghề truyền thống bằng cách truyền dạy miễn phí cho thế hệ trẻ.

Với sự sáng tạo không ngừng như sử dụng ống tre lồ ô để bảo quản tranh giấy điệp hay mở lớp truyền dạy miễn phí cho thế hệ trẻ, những nghệ nhân tâm huyết đang từng ngày giữ cho ngọn lửa di sản của tranh làng Sình luôn cháy sáng vững bền cùng thời gian.