Khám phá Phủ Nội Vụ: Kiến trúc Pháp trăm tuổi ở Đại Nội Huế

Phủ Nội Vụ là công trình độc đáo gắn liền với những thăng trầm lịch sử triều Nguyễn cùng các giai thoại bí ẩn về hầm chứa vàng bạc của vua Minh Mạng ngay giữa lòng Đại Nội Huế.

Khi nhắc đến cung điện vàng son của cố đô, du khách thường nghĩ ngay đến những mái ngói lưu ly hay lầu gác chạm trổ rồng phượng. Thế nhưng, ngay trong lòng Tử Cấm Thành, vẫn có một công trình mang phong cách phương Tây vô cùng khác biệt. Đó chính là Phủ Nội Vụ – dấu ấn kiến trúc Pháp hơn 100 năm tuổi đầy trầm mặc.

Lịch sử hình thành Phủ Nội Vụ trong Đại Nội Huế

Quần thể Phủ Nội Vụ nguyên bản được xây dựng từ năm 1837 dưới thời vua Minh Mạng, đóng vai trò là nơi quản lý, chế tác và lưu trữ các loại vàng bạc, bảo vật hoàng gia. Đến năm 1906, công trình được tái thiết kế và xây dựng lại theo kiến trúc Pháp đặc trưng.

Trải qua những tàn phá khốc liệt của chiến tranh, ngày nay Phủ Nội Vụ chỉ còn lại tòa nhà chính hai tầng tọa lạc gần cửa Hiển Nhơn thuộc khuôn viên Tử Cấm Thành. Đây là một trong số ít những công trình mang phong cách châu Âu thời kỳ đầu còn tồn tại khá nguyên vẹn trong hoàng cung Huế.

Trong suốt hơn một thế kỷ, tòa nhà đã thay đổi công năng nhiều lần. Hiện nay, công trình được tận dụng làm nơi lưu giữ các đạo cụ biểu diễn nghệ thuật cung đình và là văn phòng điều hành dịch vụ xe điện phục vụ khách tham quan.

Vẻ đẹp độc đáo của công trình kiến trúc Pháp trăm tuổi

Quần thể di tích này rộng khoảng 2 ha, bao gồm tòa nhà chính mang kết cấu nguyên bản, ngôi miếu cổ Tối Linh Từ được trùng tu năm 2012 và một số dãy nhà phụ trợ. Sự hiện diện của phong cách tân cổ điển phương Tây tạo nên nét chấm phá đầy thú vị giữa quần thể kiến trúc đậm chất Á Đông của vương triều Nguyễn.

Hệ thống cầu thang dẫn lên tầng hai được bố trí cân xứng ở hai bên hông tòa nhà. Cùng với điện Kiến Trung đang được phục hồi, Phủ Nội Vụ là đại diện tiêu biểu cho sự giao thoa văn hóa Pháp – Việt tại kinh thành xưa.

Tại tầng một, du khách vẫn có thể tìm thấy những dấu tích của một thời kỳ làm giảng đường Đại học Nghệ thuật Huế như hòm thư cũ, bảng tên phòng ban hiệu bộ cũ.

Từ năm 1936 đến 1996, khu vực này liên tục thay đổi công năng: từ văn phòng tuần binh bảo vệ hoàng thành, trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương chi nhánh Huế cho đến Đại học Nghệ thuật Huế, lưu giữ ký ức của nhiều thế hệ nghệ sĩ cố đô.

Bí ẩn kho báu hoàng gia và hầm vàng của triều Nguyễn

Không chỉ sở hữu giá trị nghệ thuật, Phủ Nội Vụ còn là nơi thêu dệt nên những câu chuyện ly kỳ về kho báu khổng lồ của các vị vua nhà Nguyễn.

Hành lang tầng hai chạy dài bao quanh bốn mặt tòa nhà, đón gió và ánh sáng tự nhiên một cách tối đa.

Theo ghi chép trong Quốc Sử Quán triều Nguyễn, tính đến năm 1885, tầng dưới của Phủ Nội Vụ là nơi cất giữ hơn 91.000 thỏi bạc đĩnh loại 10 lạng, gần 79.000 thỏi bạc đĩnh 1 lạng. Tầng trên lưu trữ khoảng 500 lạng vàng cùng 700.000 lạng bạc. Những con số khổng lồ này đã biến nơi đây thành tâm điểm của những lời đồn đoán về các hầm vàng bí mật ẩn sâu dưới lòng đất.

Các phòng ốc được thiết kế trần cao, cửa sổ lớn thông ra hành lang theo đúng quy chuẩn xây dựng của người Pháp nhằm thích ứng với khí hậu nhiệt đới ẩm tại miền Trung.

Từ ban công tầng hai nhìn xuống là khoảng sân rộng rợp bóng cây, phía xa là cửa Hiển Nhơn cổ kính.

Thực trạng bảo tồn và không gian trải nghiệm du lịch hiện nay

Trải qua thời gian dài chịu ảnh hưởng của thời tiết khắc nghiệt, công trình cổ kính này hiện đang có dấu hiệu xuống cấp ở một số hạng mục trần và hệ thống dầm chịu lực.

Một góc phòng tầng hai ngập tràn sắc màu của các loại đèn lồng phục vụ lễ hội cung đình Huế.

Những mảng trần bong tróc lộ rõ kết cấu khung sắt đặc trưng của kỹ nghệ xây dựng Pháp đầu thế kỷ 20.

Để phục vụ du khách tham quan Đại Nội, khu vực xung quanh Phủ Nội Vụ đã được quy hoạch thành không gian giới thiệu và trình diễn các làng nghề truyền thống của xứ Huế.

Dãy nhà cấp bốn kế bên là nơi trưng bày nón lá, hoa giấy Thanh Tiên, áo dài cổ phục và các món quà lưu niệm đậm chất cố đô cho khách dừng chân nghỉ ngơi.

Hành trình khám phá di sản thường khép lại tại cửa Hiển Nhơn – nơi sở hữu nghệ thuật khảm sành sứ đỉnh cao của thời nhà Nguyễn.

Nếu có dịp ghé thăm cố đô, bạn đừng quên dành thời gian chiêm ngưỡng Phủ Nội Vụ để cảm nhận rõ nét sự giao thoa văn hóa độc đáo giữa lòng di sản Huế cổ kính.