Khám phá cung An Định – Lâu đài kiến trúc Pháp cổ kính giữa lòng Huế

Cung An Định sừng sững như một tòa lâu đài châu Âu cổ kính và diễm lệ giữa lòng cố đô. Đây là công trình kiến trúc độc đáo, mang phong cách giao thoa Đông – Tây hoàn toàn khác biệt so với các di tích khác trong quần thể Cố đô Huế.

Lịch sử thăng trầm của cung An Định bên dòng sông An Cựu

Vào những năm đầu thế kỷ 20, cung An Định ban đầu có tên gọi là phủ An Định. Đây vốn là một công trình kiến trúc bằng gỗ truyền thống như bao phủ đệ khác trong Kinh thành Huế xưa. Phủ được xây dựng vào năm 1902, ban đầu là nơi ở riêng của Hoàng tử Nguyễn Phúc Bửu Đảo (sau này chính là vua Khải Định).

Cung An Định nhìn từ trên cao. Ảnh: UBND Thừa Thiên Huế.

Tọa lạc yên bình bên bờ bắc dòng sông An Cựu thơ mộng, cung An Định nằm kế bên phủ thờ Kiên Thái Vương – người đã sinh ra ba vị vua triều Nguyễn là Đồng Khánh, Kiến Phúc và Hàm Nghi. Chính tại cung điện này, hoàng tử Bửu Đảo đã chào đón người con trai duy nhất là Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy, người sau này lên ngôi lấy niên hiệu là vua Bảo Đại.

Cung nằm bên bờ sông An Cựu. Ảnh: Báo Đầu Tư.

Sau khi lên ngôi hoàng đế, vua Khải Định đã trích ngân khố riêng để cải tạo phủ An Định cũ, mở rộng quy mô khuôn viên và xây dựng thêm nhiều hạng mục kiên cố. Nhà vua mong muốn kiến tạo nên một cơ ngơi bề thế vừa để kỷ niệm nơi mình đã sinh trưởng, vừa làm quà tặng ý nghĩa dành riêng cho hoàng tử Vĩnh Thụy.

Ảnh: hain.0310

Để thực hiện kế hoạch này, triều đình đã trưng mua thêm đất của các hộ dân phía sau phủ, nâng tổng diện tích khuôn viên lên tới 23.463 mét vuông. Toàn bộ các công trình bằng gỗ trước đây đều bị dỡ bỏ, nhường chỗ cho những tòa nhà xây dựng bằng vật liệu tân tiến lúc bấy giờ là bê-tông cốt thép, mang đậm hơi thở kiến trúc phương Tây.

Giao thoa kiến trúc Đông Tây. Ảnh: Hà Nội Mới.

Quá trình tái thiết đại quy mô này diễn ra trong vòng hai năm (1917-1918). Kể từ đây, danh xưng “phủ” chính thức được đổi thành “cung”, đánh dấu sự ra đời của danh thắng cung An Định lừng lẫy.

Ảnh: hain.0310

Đến năm 1922, khi hoàng tử Vĩnh Thụy được sách phong làm Đông cung Hoàng Thái tử, ngài đã chuyển sang sinh sống tại đây trước khi lên đường sang Pháp du học. Sau khi vua Khải Định băng hà vào năm 1925, Thái tử trở về nước chịu tang và đăng cơ kế vị vào năm 1926 với niên hiệu Bảo Đại.

Ảnh: Báo Nhân dân.

Sau khi kết hôn với Hoàng hậu Nam Phương, vua Bảo Đại đã trao tặng lại cung điện này cho con trai cả là Đông cung Hoàng Thái tử Bảo Long. Cho đến mốc lịch sử năm 1945, cung điện đóng vai trò như một biệt cung sang trọng để tiếp đón các phái đoàn ngoại giao, tổ chức yến tiệc hoàng gia với sự tham dự của giới chức Pháp và triều đình.

Ảnh: vianvuxx

Sau lễ thoái vị lịch sử vào tháng 8 năm 1945, gia đình cựu hoàng Bảo Đại đã rời hoàng cung về sinh sống tại đây. Nơi đây cũng gắn liền với những năm tháng cuối đời tại Việt Nam của Đức Từ Cung (thân mẫu vua Bảo Đại).

Cung sống lại với thảm hoa màu sắc. Ảnh: VnExpress.

Kiệt tác kiến trúc độc đáo còn mãi với thời gian

Được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới, cung An Định đại diện cho đỉnh cao của trường phái kiến trúc tân cổ điển tại Việt Nam đầu thế kỷ 20. Trải qua bao thăng trầm lịch sử và sự tàn phá của chiến tranh, trong số hàng chục công trình ban đầu, hiện nay di tích chỉ còn giữ lại được ba hạng mục nguyên vẹn nhất: Cổng chính, đình Trung Lập và lầu Khải Tường.

Đình Trung Lập. Ảnh: Báo Nhân dân.

Ngay từ ngoài đường Phan Đình Phùng nhìn vào, du khách sẽ bị ấn tượng bởi cổng chính xây theo lối tam quan hai tầng bằng gạch, khảm sành sứ và thủy tinh vô cùng tinh xảo. Các hình tượng linh thú truyền thống như rồng, phượng được đắp nổi công phu bên cạnh những cột trụ giả mang phong cách Roman phương Tây uy nghi.

Ảnh: thuylinhh95

Bước qua cổng chính là đình Trung Lập có kiến trúc bát giác đặc trưng với mái cổ lầu hai lớp. Ngôi đình này đóng vai trò như một bức bình phong phong thủy khổng lồ. Trên mái đình đắp nổi hình tượng 12 con rồng uốn lượn sinh động, bên trong lưu giữ bức tượng đồng vua Khải Định được đúc nguyên bản từ năm 1920.

Kiến trúc tinh xảo. Ảnh: Báo Nhân dân.

Trọng tâm kiến trúc của toàn bộ cung An Định chính là lầu Khải Tường. Công trình này mô phỏng một tòa lâu đài châu Âu tráng lệ với cấu trúc 3 tầng gồm 22 căn phòng. Mặt tiền của tòa lâu đài được trang hoàng tỉ mỉ bằng các họa tiết đắp nổi Roman kết hợp tinh tế cùng hoa văn rồng phượng phương Đông.

Ảnh: himawari235

Tầng một của lầu Khải Tường sở hữu không gian đại sảnh cực kỳ lộng lẫy. Điểm nhấn quý giá nhất tại đây là 6 bức tranh tường trực họa 6 lăng tẩm của các vị vua triều Nguyễn: Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức, Đồng Khánh và Khải Định.

Cổng chính. Ảnh: Báo Nhân dân.

Những bức bích họa này được giới chuyên môn đánh giá là những kiệt tác hội họa Việt Nam thời kỳ cận đại, dù cho đến nay danh tính của tác giả vẽ nên chúng vẫn là một bí ẩn lịch sử chưa có lời giải.

Ảnh: iamdinhhieu_

Đại sảnh lộng lẫy. Ảnh: Báo Nhân dân.

Ảnh: iamdinhhieu_

Những bức tranh tường kiệt tác. Ảnh: Báo Nhân dân.

Ảnh: ngansnow306

Với sự kết hợp đỉnh cao giữa mỹ thuật phương Tây hiện đại và bản sắc hoàng cung truyền thống, cung An Định là điểm dừng chân không thể bỏ qua đối với những ai yêu mến lịch sử và kiến trúc cổ kính khi ghé thăm Huế thương.