Khám phá 5 làng nghề truyền thống Hà Nội cực vị cuối tuần

Đi xem múa rối nước làng Đào Thục hay học làm chuồn chuồn tre tại Thạch Xá là những gợi ý tuyệt vời cho chuyến đi khám phá các làng nghề truyền thống Hà Nội vào dịp cuối tuần này.

Câu chuyện cuối tuần đi đâu, chơi gì luôn là đề tài muôn thuở của những tâm hồn xê dịch. Nếu bạn đã quá quen thuộc với các quán cà phê phố cổ hay trung tâm thương mại sầm uất, thì hành trình tìm về các làng nghề truyền thống Hà Nội sẽ mang đến những trải nghiệm mới lạ và đầy ý nghĩa. Không cần phải là những cái tên đã quá nhẵn mặt như gốm Bát Tràng hay nón lá làng Chuông, mảnh đất thủ đô vẫn còn rất nhiều điểm đến hoài cổ, độc đáo đang chờ bạn khám phá.

Khám phá 5 làng nghề truyền thống Hà Nội độc đáo cho ngày cuối tuần

1. Làng chuồn chuồn tre Thạch Xá

Nằm gần chùa Tây Phương cổ kính và cách trung tâm thủ đô chừng 35 km, Thạch Xá là ngôi làng nghề truyền thống Hà Nội nổi tiếng với sản phẩm chuồn chuồn tre độc nhất vô nhị. Những chú chuồn chuồn tre ở đây được tạo hình vô cùng bắt mắt, đặc biệt là khả năng tự đứng thăng bằng bằng mỏ trên những điểm tựa siêu nhỏ nhờ nguyên lý trọng lực hoàn hảo. Bất kỳ du khách nào khi đến vãn cảnh chùa Tây Phương cũng đều muốn mang về một vài chú chuồn chuồn tre làm quà lưu niệm.

Chuồn chuồn tre được nhiều du khách vô cùng yêu thích. Ảnh: ngoisao.

Để làm nên một sản phẩm chất lượng, người thợ Thạch Xá phải chọn những cây tre bánh tẻ, có đốt dài và chống mối mọt tốt. Quy trình chế tác đòi hỏi sự tỉ mỉ qua các công đoạn: chẻ tre, vót thân và cánh, làm mỏ, lắp ráp và vẽ hoa văn trang trí. Trong đó, công đoạn cân bằng cánh là khó nhất, đòi hỏi sự nhạy cảm và tay nghề cao của nghệ nhân. Tại đây, bạn có thể tự tay trải nghiệm quy trình lắp ráp và tô vẽ một chú chuồn chuồn của riêng mình dưới sự hướng dẫn tận tình từ người dân bản địa.

2. Làng quạt Chàng Sơn

Nằm ngay bên cạnh Thạch Xá là làng quạt Chàng Sơn, một điểm đến không thể bỏ qua trong bản đồ các làng nghề truyền thống Hà Nội. Nghề làm quạt giấy, quạt nan ở đây đã có lịch sử hơn một thế kỷ. Ngay từ thế kỷ 19, những chiếc quạt tinh xảo của Chàng Sơn đã được người Pháp mang sang trưng bày tại kinh đô ánh sáng Paris.

Các sản phẩm ở đây vô cùng phong phú và đa dạng như quạt lụa, quạt nan, quạt the… Ảnh: Lê Bích.

Mỗi chiếc quạt Chàng Sơn là một tác phẩm nghệ thuật thu nhỏ. Tre làm xương quạt phải dẻo dai, sợi mây viền phải óng mượt và dài, còn giấy dán phải là loại giấy dó, giấy điệp mua từ làng Đông Hồ để giữ được nét vẽ sắc sảo, không phai màu. Cái tài của người thợ Chàng Sơn nằm ở chỗ căn chuẩn các nếp gấp sao cho khi xếp quạt lại hay xòe ra, bức tranh phong cảnh, thơ ca vẽ trên quạt không hề bị biến dạng hay đứt nét.

3. Làng tương bần Yên Nhân

Dù nằm giáp ranh địa phận Hưng Yên trên trục đường quốc lộ 5, làng tương bần Yên Nhân vẫn là điểm dừng chân ẩm thực thú vị kết hợp hoàn hảo trong chuyến du lịch quanh ngoại ô Hà Nội. Thức quà quê giản dị này xưa kia từng là sản vật quý dùng để tiến vua.

Một mẻ tương bần chuẩn vị thường mất từ một đến hai tháng phơi nắng liên tục. Ảnh: Phương Lam.

Thành phần làm tương bần chỉ gồm gạo nếp cái hoa vàng, đỗ tương và muối tinh. Nhưng để có mẻ tương vàng óng như mật ong, dậy mùi thơm nức thì người thợ phải trải qua quy trình 3 bước nghiêm ngặt: ủ mốc xôi nếp, ngả đỗ và phơi tương trong chum sành dưới nắng hè rực rỡ từ 1 đến 2 tháng. Đây là loại nước chấm tuyệt hảo cho các món luộc, bánh đúc, bánh tẻ đậm đà hương vị đồng quê Bắc Bộ.

4. Làng thêu Quất Động

Nhắc đến nghệ thuật thủ công tinh xảo của các làng nghề truyền thống Hà Nội, không thể bỏ qua làng thêu Quất Động tại huyện Thường Tín. Có lịch sử từ thế kỷ 17, nơi đây được coi là cái nôi của nghề thêu ren Việt Nam.

Làng thêu Quất Động cách trung tâm Hà Nội khoảng 23 km về phía Nam. Ảnh: Lê Bích.

Mỗi bức tranh thêu Quất Động được dệt nên từ những sợi chỉ tơ tằm mềm mại trên nền vải lụa tự nhiên. Từng đường kim mũi chỉ được thực hiện tỉ mỉ, đòi hỏi người thợ phải cực kỳ kiên trì và có tư duy thẩm mỹ cao. Nhờ các kỹ thuật thêu truyền thống như đâm xô, nối đầu, thụt lùi… các bức tranh phong cảnh quê hương, chim muông trở nên sống động, có chiều sâu và tràn đầy hồn cốt.

5. Làng rối nước Đào Thục

Khác biệt với những làng nghề sản xuất vật dụng thủ công, làng Đào Thục (Đông Anh) lại là nơi gìn giữ và phát triển môn nghệ thuật sân khấu dân gian độc đáo: múa rối nước. Với lịch sử gần 300 năm, đây là điểm đến văn hóa lý thú bậc nhất ngoại thành.

Thủy đình làng rối nước Đào Thục với nét kiến trúc cổ kính. Ảnh: Lê Bích.

Đến với Đào Thục, bạn không chỉ được chiêm ngưỡng quy trình đục đẽo, sơn vẽ con rối gỗ từ những thợ thủ công lành nghề, mà còn được trực tiếp thưởng thức các tích trò cổ như “Ba khí giáo trò”, “Trâu chui ống” hay các vở diễn hiện đại tại nhà thủy đình lung linh trên mặt ao làng. Tiếng trống hội rộn rã, tiếng cười nói và những quân rối nhảy múa sinh động chắc chắn sẽ mang đến cho bạn một ngày cuối tuần khó quên.

Hướng dẫn lộ trình di chuyển chi tiết

• Làng chuồn chuồn tre Thạch Xá: Từ trung tâm Hà Nội, chạy xe theo Đại lộ Thăng Long khoảng 25 km đến ngã tư Thạch Thất, rẽ phải đi tiếp 10 km theo hướng chùa Tây Phương. Làng nằm ngay dưới chân núi Tây Phương.
• Làng quạt Chàng Sơn: Nằm chung tuyến đường đi Thạch Xá, khi đến ngã rẽ vào chùa Tây Phương, bạn rẽ theo hướng ngược lại để vào làng Chàng Sơn.
• Làng tương bần Yên Nhân: Di chuyển dọc theo Quốc lộ 5 hướng đi Hải Phòng khoảng 25 km là tới thị trấn Bần.
• Làng thêu Quất Động: Từ trung tâm đi theo hướng đường Giải Phóng, chạy thẳng quốc lộ 1A qua thị trấn Văn Điển đến khu vực chợ Vồi (Thường Tín) sẽ thấy biển chỉ dẫn vào làng.
• Làng rối nước Đào Thục: Qua cầu Đuống, rẽ trái theo Quốc lộ 3 khoảng 20 km đến gần cầu Phủ Lỗ, rẽ phải men theo đê sông Cà Lồ là đến thôn Đào Thục, xã Thụy Lâm, Đông Anh.