Lễ hội Bàn Vương – Lễ cúng tưởng nhớ Sư tổ 12 dòng họ Dao

Lễ hội Bàn Vương là một trong những lễ hội cổ truyền của đồng bào dân tộc Dao trên khắp đất nước. Tỉnh Quảng Ninh đã phục dựng và lưu giữ nét văn hóa độc đáo này tại huyện Ba Chẽ.

Nguồn gốc của Lễ hội Bàn Vương

Dân tộc Dao có lịch sử thiên di rất lâu đời do chiến tranh và biến đổi khí hậu. Trong quá trình di cư, họ chia thành nhiều nhóm nhỏ với sự khác biệt về tiếng nói, trang phục, tín ngưỡng và nhà ở. Tuy nhiên, các nhánh Dao đều chung tín ngưỡng thờ cúng Bàn Vương. Tục thờ Bàn Vương và Lễ hội Bàn Vương là nét điển hình trong đời sống tâm linh của người Dao Ba Chẽ, Quảng Ninh.

Khu vực diễn ra Lễ hội Bàn Vương. Ảnh: Báo Quảng Ninh.

Theo truyền thuyết, Bàn Hồ (Bàn Vương) vốn là Long Khuyển mình dài ba thước, lông đen vằn vàng mượt mà, được vua Bình Vương yêu quý. Khi Cao Vương dấy binh xâm lược, Bàn Hồ hiến kế giúp nhà vua chiến thắng. Sau chiến thắng, Bàn Hồ hóa thành chàng trai khôi ngô, được vua gả Tam Công chúa và phong Vương.

Tái hiện hành trình vượt biển đến vùng đất mới. Ảnh: Báo Quảng Ninh.

Họ sinh được 12 người con (6 trai 6 gái), được vua cha ban 12 họ. Sau khi Bàn Vương qua đời, con cháu tổ chức lễ cúng tưởng nhớ, hình thành Lễ hội Bàn Vương như ngày nay.

Các nghi lễ trong Lễ hội Bàn Vương

Lễ hội mang đậm tính nhân văn, hướng con người nhớ về nguồn cội và gắn kết cộng đồng, dòng họ. Lễ hội còn nhằm giới thiệu văn hóa, nghi lễ của dân tộc Dao Ba Chẽ thông qua tái hiện hành trình “vượt biển” của 12 dòng họ trên 12 con thuyền đến vùng đất mới lập nghiệp.

Đến miếu Bàn Vương. Ảnh: Báo Quảng Ninh.

Các nghi lễ tiêu biểu gồm dâng lễ vật, trái cây đặc sản lên miếu Bàn Vương và cầu nguyện mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt. Sáng sớm, đại diện 12 dòng họ mặc trang phục truyền thống tập trung tại bến thuyền, lên 12 chiếc thuyền vượt sông Ba Chẽ về miếu Bàn Vương dâng ba kích, trà hoa vàng, thuốc nam, ngô khoai, gà lợn…

Đoàn người dâng sản vật. Ảnh: Báo Quảng Ninh.

12 dòng họ Dao. Ảnh: VOV.

Trong buổi cúng tế diễn ra các hoạt động như múa rùa, nhập đồng nhảy lửa, vật chày – những nghi thức mang tính huyền bí và đặc trưng văn hóa người Dao Ba Chẽ.

Nhập đồng nhảy lửa. Ảnh: Báo Nhân dân.

Điệu múa rùa của các thầy mo. Ảnh: Báo Quảng Ninh.

Lễ hội Bàn Vương góp phần bảo tồn giá trị văn hóa, gắn liền với phát triển du lịch cộng đồng và quảng bá tiềm năng du lịch của các dân tộc thiểu số tại Quảng Ninh.

Ca vũ sau lễ cúng. Ảnh: Báo Quảng Ninh.