Danh Thắng Yên Tử – Vùng Đất Thiêng Khai Sinh Thiền Phái Trúc Lâm

Danh thắng Yên Tử là vùng đất thiêng liêng ghi dấu sự hóa Phật của vua Trần Nhân Tông, nơi ngài sáng lập Thiền phái Trúc Lâm mang đậm bản sắc dân tộc Việt.

Danh Thắng Yên Tử: Nơi Khai Sinh Thiền Phái Trúc Lâm

Giá trị văn hóa lịch sử của danh thắng Yên Tử

Danh thắng Yên Tử nhìn từ trên cao. Ảnh: Báo Thông Tấn Xã Việt Nam.

Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử. Ảnh: daidoanket.

Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử được sáng lập trên cơ sở tiếp thu và kế thừa những tinh hoa của Phật giáo Ấn Độ và Phật giáo Trung Hoa, tạo nên một dòng thiền mang bản sắc riêng biệt của dân tộc. Thiền phái quan niệm rằng Phật ở ngay trong tâm mỗi người, không phải ở nơi xa xôi hay kiếp khác. Đức Phật chỉ là người thầy dẫn dắt, không phải thánh thần.

Tượng Đức Phật hoàng Trần Nhân Tông. Ảnh: Báo Quốc tế.

Nếu tâm an định, sáng suốt, buông bỏ tham sân si để sống thanh tịnh thì trí tuệ sẽ sáng, tuệ giác phát sinh, vô minh được gột sạch và mọi khổ đau tự nhiên tan biến. Với quan điểm ấy, Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử lấy con người làm gốc và trở thành nền tảng tư tưởng, đạo đức của thời nhà Trần hoàng kim.

Hoàng hôn Yên Tử. Ảnh: Yên Tử Mountain.

Khi Thiền phái Trúc Lâm ở đỉnh cao, danh thắng Yên Tử bao gồm một vùng rộng lớn với những kiến trúc tiêu biểu: Long Động, Hoa Yên, Vân Tiêu (Uông Bí), Quỳnh Lâm, Hồ Thiên, Ngọa Vân (Đông Triều), Thanh Mai, Côn Sơn (Chí Linh, Hải Dương) và nhiều công trình khác ở vùng núi phía Tây Yên Tử.

Ảnh: @nini.nguyet.

Dấu tích hiện tồn tại ở Yên Tử ngày nay là hàng trăm ngôi tháp thờ xá lợi, hàng chục nền móng chùa am và hàng nghìn di vật cổ như tượng, chuông, bia đá, ngói, gạch, sứ, sành.

Một vùng non xanh Yên Tử. Ảnh: Yên Tử Mountain.

Trong hai cuộc kháng chiến giành độc lập, danh thắng Yên Tử từng là căn cứ địa cách mạng, nơi bộ đội tập luyện và canh giữ bầu trời Tổ quốc.

Những cây mai trăm tuổi. Ảnh: Nguyễn Hùng.

Giá trị tâm linh của danh thắng Yên Tử

Tương truyền, hơn 2.000 năm trước, Yên Kỳ Sinh về núi này tu tiên, hái thuốc và chữa bệnh cứu người. Khi mất ông hóa thành tượng đá, tên gọi “thầy Yên” trở thành “Yên Tử”.

Bảo tháp thờ xá lị Phật hoàng Trần Nhân Tông. Ảnh: Yên Tử Mountain.

Sau đó, Yên Tử trở thành nơi tu hành của nhiều bậc anh hào hiền lương, từ Tổ Hiện Quang thời Lý đến các Tổ Đạo Viên, Đại Đăng, Tiêu Diêu, Huệ Tuệ, Tam Tổ Trúc Lâm thời Trần, từ Tổ Chân Nguyên thời Lê đến Ni Sư Đàm Thái thời Nguyễn.

Khách hành hương về Yên Tử. Ảnh: yentutunglam.com.vn.

Đức Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông (1258 – 1308) lên ngôi năm 20 tuổi. Sau khi lãnh đạo quân dân đánh thắng giặc Nguyên Mông và xây dựng Đại Việt thịnh vượng, ngài từ bỏ ngôi vua ở tuổi 35 để tu hành khổ hạnh tại Yên Tử. Ngài mất ở am Ngọa Vân, tháp Huệ Quang hiện thờ xá lợi của ngài.

Cây đại cổ ở trước chùa Hoa Yên, Yên Tử. Ảnh: danviet.

Giá trị thiên nhiên của danh thắng Yên Tử

Về danh thắng Yên Tử là về với núi rừng vùng Đông Bắc Việt Nam. Rừng núi trùng điệp, các dải núi chầu về Yên Tử, tạo nên khung cảnh đẹp như tranh thủy mặc.

Ảnh: Yên Tử Mountain.

Đỉnh núi còn lưu dấu tích kiến tạo vỏ trái đất cách đây 10 triệu năm và trong lòng núi có mỏ than rất lớn. Rừng tự nhiên vẫn bảo tồn nhiều nguồn gen động thực vật quý giá.

Rừng trúc Yên Tử. Ảnh: Làng nương Yên Tử.

Trong 206 loài động vật có hơn 20 loài quý hiếm nằm trong Sách đỏ như sóc bay, ếch ang, thằn lằn cá sấu, voọc mũi hếch. Trong 830 loài thực vật có 38 loài đặc hữu quý hiếm như táu mật, lát hoa, la hán rừng, lim xanh, vù hương, kim giao, thông tre.

Cáp treo lên chùa Đồng. Ảnh: Làng nương Yên Tử.

Ngoài ra, nơi đây còn có hàng tùng cổ, vườn cây ăn quả hơn bảy trăm năm, rừng trúc bạt ngàn, vạt mai vàng và khóm cúc hoa nở rộ, khiến danh thắng Yên Tử thêm phần tuyệt diệu.

Rừng Yên Tử đa dạng sinh học. Ảnh: Báo Quảng Ninh.

Ảnh: Nguyễn Hùng.