Chùa Tiêu Dao thuộc thôn Giang Cao, xã Bát Tràng, huyện Gia Lâm, là một ngôi chùa cổ, được trùng tu bằng gốm sứ đã tạo ra công trình gốm độc đáo, thể hiện tinh hoa văn hóa làng nghề hòa quyện cùng văn hóa tâm linh.
Chùa Tiêu Dao – ngôi chùa gốm sứ ghi dấu tinh hoa làng gốm Bát Tràng
Trước năm 1945, chùa Tiêu Dao là nơi đi lại của nhiều cán bộ hoạt động cách mạng và là nơi cất giấu tài liệu mật. Chính nơi đây, bài hát “Tiến quân ca” của cố nhạc sĩ Văn Cao đã được truyền bá đến toàn dân. Năm 2011, khi thầy Thích Bảo Đức về trụ trì, đã cùng các Phật tử trong làng tiến hành trùng tu với ý tưởng là đưa tinh hoa làng gốm vào kiến trúc tâm linh, tạo nên một bản sắc riêng của ngôi chùa.
Những nghệ nhân làng gốm Bát Tràng đã dồn hết tâm sức và tài nghệ để tạo ra những sản phẩm gốm độc đáo, như chiếc lư hương được làm theo kiểu phục cổ thời Nguyễn, những bức tượng thờ… Ngoài ra, từ đầu đao mái chùa, hoành phi câu đối, ban thờ cho tới các cột trang trí bên ngoài đều được làm bằng gốm sứ.
Đặc biệt, ở chùa Tiêu Dao, tất cả các pho tượng bên trong nhà thờ Tổ, nhà thờ Mẫu, nhà thờ Thập Bát La Hán và động Sơn Trang cũng được gốm sứ hóa bằng chính bàn tay những nghệ nhân nổi tiếng trong làng. Có những bức tượng độc nhất vô nhị, đã tạo nên nét văn hóa truyền thống độc đáo tại làng nghề gốm sứ duy nhất ở miền Bắc.
Từ giữa sân chùa nhìn lên là lối đi vào gian chính điện tòa tam bảo. Bức tranh Om Mani (một câu thần chú) được ghép từ những mảnh gốm sứ nhiều màu sắc là tác phẩm độc bản của chùa Tiêu Dao. Bức tranh có kích thước khoảng 2×2 m, đặt trên bậc thềm cũng được ốp bằng những mảnh gốm sứ xanh lục.
Tại chính điện, nổi bật có hai pho tượng Hộ Pháp được đúc nguyên khối bằng gốm sứ với các đường nét tinh xảo. Mỗi bức tượng cao 2,5m và mất hơn 1 năm để hoàn thiện, được người dân trong làng rất tâm đắc. Hai gian thờ Thập Bát La Hán có 18 bức tượng được đặt trên nền tranh mây núi trải dài khắp 3 mặt phòng rộng khoảng 60 m2. Tượng, tranh tường, đường viền ban thờ đều được làm từ gốm sứ.
Phía sau gian chính điện là nhà thờ Tổ với bốn bức tượng gốm sứ hình rồng thời Lê đặt trước cửa. Trong gian nhà thờ có 9 pho tượng cũng làm bằng gốm. Ở chính giữa là tượng Phật Hoàng Trần Nhân Tông. Trên ban thờ có hai lọ bách phúc bằng gốm sứ được người dân làng nghề Bát Tràng dành tặng cho chùa.
Không gian sân chùa cũng được chăm chút tỉ mẩn. Từng tiểu cảnh được thiết kế, trình bày gắn liền với Phật giáo và nghề làm gốm truyền thống, đặc biệt là cảnh sinh hoạt của các cao nhân đắc đạo. Với những chi tiết độc đáo như thế, chùa Tiêu Dao được xem là “bảo tàng của làng nghề”, nơi người dân và du khách có thể cảm nhận nét đẹp thanh tịnh của nghề truyền thống.
Theo CHUYENDI.VN
***
Tham khảo: Cẩm nang du lịch CHUYENDI.VN
Nằm trong khuôn viên rộng 3.300m2, công trình gồm 7 khối kiến trúc được xây kiểu xoáy trôn ốc với những đường cong mềm mại như những bình gốm được hình thành dưới bàn tay vuốt nặn tài tình của người thợ trên bàn xoay thủ công. Tông màu chủ đạo của công trình là nâu đất, màu của đất sét và cũng là màu của phù sa sông Hồng, bồi đắp nên sự trù phú cho làng gốm Bát Tràng.
Trung tâm Tinh hoa Làng nghề Việt hướng mặt ra dòng sông Bắc Hưng Hải, một công trình trị thủy đầu tiên của miền Bắc được khởi công xây dựng từ năm 1958 có ý nghĩa rất lớn trong việc điều hòa dòng chảy, tránh xói mòn do lũ. Tại đây có con đường lát gạch được phục chế lại theo phương thức sản xuất truyền thống, đó là nung nhiệt độ cao 12500C với nguyên liệu củi thông đã tạo nên màu sắc giống với sành, đanh, bền chắc với thời gian, đặc biệt không bị bám rêu.
Tầng 2 là không gian dành cho việc trưng bày cố định về chuyên đề “Không gian nghề gốm Bát Tràng xưa & nay”. Đây là nơi bà Hà Thị Vinh đã dành nhiều tâm sức để xây dựng thành một nơi lưu giữ những tinh hoa, hồn cốt của nghề sản xuất gốm Bát Tràng. Du khách đến đây có cảm giác như đang đi vào lòng của lò gốm thủ công xưa với những bức vách, ngăn lò chất chồng đồ gốm với gam màu nền đất chủ đạo.
Tầng 3 là trung tâm nghệ thuật đương đại và Homestay Art. Trung tâm nghệ thuật đương đại là không gian triển lãm, đấu giá của các tác phẩm nghệ thuật đạt chuẩn quốc tế. Homestay Art gồm 9 căn phòng, mỗi căn đều có thiết kế riêng biệt làm nơi nghỉ ngơi với nội thất lấy từ chính những sản phẩm thủ công mỹ nghệ như mây tre đan, sơn mài, khảm trai…
Tầng 4 là hội trường Cung Đình, nhà hàng Tinh Hoa và cafe Nghệ nhân. Tầng 5 là Hương Sa Trà, nơi yên tĩnh để du khách có thể vừa thưởng trà, vừa nghe nhạc thư giãn và nghỉ ngơi. Xuất phát từ nguồn cảm hứng là chiếc bàn xoay của người thợ gốm, không gian tầng hầm có tên gọi “Bàn Xoay Studio” mang đến trải nghiệm nhập vai thú vị với chủ đề “Tôi làm nghệ nhân”.
Trung tâm Tinh hoa Làng nghề Việt chính là chiếc “cầu nối” đưa những tinh hoa văn hóa của các làng nghề truyền thống đến với du khách trong và ngoài nước; đồng thời, là nơi đào tạo, truyền nghề cho các thế hệ trẻ của làng gốm Bát Tràng, giúp nghề làm gốm được duy trì và phát triển bền vững đến tận mai sau.
