Ba Quán Cà Phê Sài Gòn 50 Năm Tuổi Vẫn Giữ Nét Xưa

Từ những mẻ cà phê đầu tiên được nấu đến nay, sau bao biến động thời cuộc, Chiêu, Cheo Leo hay quán “cà phê âm phủ” vẫn tồn tại giữa lòng Sài Gòn.

Ba quán cà phê Sài Gòn 50 năm tuổi

Cà phê Chiêu

Mở cửa gần nửa thế kỷ và trải qua nhiều biến cố, quán cà phê Chiêu trở thành biểu trưng cho nét văn hóa Sài Gòn bền bỉ. Quán Chiêu sáng đèn từ năm 1969 tại khu Bàn Cờ, Vườn Chuối.

Quán cà phê Chiêu.

Nhiều cư dân Sài Gòn xưa gắn bó với Chiêu vì những thứ gần như không thay đổi trong suốt nửa thế kỷ. Không gian tầng một – được ví là “linh hồn” của quán – vẫn giữ nguyên cách bày trí, vật dụng và màu sắc. Gỗ thanh ốp tường đến trần nhà, quầy bar, bàn ghế đều mang hình hài xưa cũ. Khi lượng khách tăng, chủ quán tận dụng thêm không gian lầu hai làm sân khấu ca nhạc nhỏ.

Bao nhiêu năm tồn tại là bấy nhiêu năm Chiêu gắn liền với âm nhạc xưa cũ của Sài Gòn. “Biết đến Chiêu từ những năm 1990 đến nay, suốt từng ấy năm có cảm giác như những bài hát trong luôn được phát trong một xấp đĩa cố định, bắt đi bắt lại dai dẳng xuyên suốt mấy thập niên. Dầu vậy, kiểu âm thanh đó giữ được sự thô ráp, cũ kỹ là một ‘đặc sản’, giống như thứ cất giữ riêng trong bốn vách tường gỗ nơi đây”, chị Thanh Quyên, một khách cũ của Chiêu kể.

Ở Chiêu, người ta có thể bắt gặp trí thức trung niên ngồi dựa sát tường, gật gù theo những bản nhạc Ngô Thuỵ Miên, Vũ Thành An, Trịnh Công Sơn qua giọng ca Lệ Thu, Khánh Ly hay Thái Thanh – những giai điệu họ từng nghe trong thời sinh viên thế kỷ trước.

“Cà phê âm phủ”

Biệt danh có phần rùng rợn này do khách ruột đặt cho quán cà phê cóc không tên, không bảng hiệu và chưa từng nghỉ bán trong suốt 60 năm. Đó là xe cà phê cóc đầu hẻm 330 Phan Đình Phùng, quận Phú Nhuận của vợ chồng ông Đặng Ngọc Côn.

Cốc cà phê tại quán “cà phê âm phủ”.

Trong ký ức ông Đặng Ngọc Côn (hay ông Ba Côn), cha ông đã đẩy xe cà phê nhỏ ra đường bán từ giữa thập niên 1950, thời còn thuộc Pháp. Ông tiếp quản việc buôn bán của cha, sau năm 1975 cùng vợ dời về hẻm gần ngã tư Phú Nhuận và bán đến nay. Vợ ông Ba kể, chỉ một lần duy nhất vì việc gia đình phải đóng cửa một buổi mà khách chờ đông nghẹt, nên ông bà không dám đóng cửa nữa vì sợ phụ lòng khách.

Căn nhà nhỏ của ông bà Ba Côn dùng toàn bộ phòng khách để đặt xe cà phê và vài chiếc bàn gỗ, ghế nhựa cho khách ngồi dựa tường. Phía ngoài, trước cửa nhà, dãy bàn ghế con nép sát hai đầu hẻm khiến đầu con hẻm lúc nào cũng xôm tụ người ra vào.

Những thứ khiến “cà phê âm phủ” trở nên đặc biệt đều nằm gọn trên chiếc xe đẩy được mệnh danh là “nhỏ nhưng đầy nội lực”. Các món đồ nghề pha cà phê, đặc biệt là vợt vải lọc cà phê, luôn được vợ chồng ông bà Ba nâng niu vì “vợt dùng càng lâu, mùi vị cà phê càng đậm đà”.

Quán “cà phê âm phủ”.

Dân Sài Gòn sống lâu quanh khu Tân Định, Cầu Kiệu (quận 1) rất rành quán cà phê của ông bà Ba Côn. Khách ở quán đa phần là khách quen, dù ở xa vẫn giữ thói quen lặn lội đến hàng ngày. Ở Sài Gòn hiện nay chỉ còn đếm trên đầu ngón tay các quán cà phê pha bằng vợt theo kiểu cũ như thế này.

Cheo Leo

Nếu xếp những quán cà phê lâu đời nhất Sài Gòn thì không thể thiếu Cheo Leo. Quán cà phê trước hiên căn nhà nằm trong hẻm 109 Nguyễn Thiện Thuật, quận 3 mở cửa lần đầu cách đây 77 năm, từ năm 1938 khi ông Vĩnh Ngô – người thuộc dòng dõi hoàng tộc Huế – chọn đất này làm nơi định cư. Khi ông mất, Cheo Leo được để lại cho con gái thứ ba là chị Nguyễn Thị Sương (53 tuổi) tiếp quản.

Cũng là quán cà phê kiểu cũ, không hào nhoáng sang trọng nhưng thu hút học sinh, sinh viên tụ tập sau giờ học. Hình bóng thị thành của Cheo Leo gom góp qua chừng ấy năm là bóng dáng của đủ mọi tầng lớp, không phân sang hèn, cùng chia ghế ngồi đàm đạo bên tách cà phê.

Ngôi nhà vẫn giữ nguyên cách bày trí. Mảng tường loang tróc theo thời gian, một phần trần nhà ám màu vàng đậm – dấu vết khói bốc lên từ siêu đất nấu cà phê. Bàn ghế vẫn giữ kiểu gỗ loang lỗ vết xước, trải dài ra đến trước hiên nhà cho những cuộc chuyện trò sớm mai hay chiều tà.

Không gian quán cà phê Cheo Leo.

Ở Cheo Leo, cách pha cà phê bằng nồi đất vẫn được giữ nguyên vẹn như ngày đầu. Việc pha bằng nồi đất giữ trọn vẹn mùi vị và đảm bảo đồ uống vẫn nóng khi bưng ra cho khách.