Miếu Âm Hồn Huế: Di tích tâm linh quan trọng xứ Cố đô

Miếu Âm Hồn là di tích lịch sử tâm linh quan trọng của Huế, được dựng lên để tưởng niệm vô số chiến sĩ và đồng bào đã tử nạn trong biến cố thất thủ kinh đô năm 1885.

Sự kiện lịch sử bi thảm năm 1885

Miếu Âm Hồn ngày nay nằm trên đường Mai Thúc Loan, phường Thuận Lộc. Hàng năm vào ngày 23 tháng 5 âm lịch, người dân Huế tề tựu về đây tổ chức cúng tế tưởng niệm các anh linh đã hi sinh. Ngày này đã trở thành ngày giỗ chung của toàn thể người dân Cố đô.

Đêm rạng sáng 23 tháng 5 năm Ất Dậu, Tôn Thất Thuyết chỉ huy cuộc vũ trang đánh vào đồn Pháp ở Mang Cá và khu Tòa Khâm Sứ. Hai đạo quân do Tôn Thất Lệ và Trần Xuân Soạn từ Đại nội Huế đồng loạt nổ súng tấn công. Quân Pháp sau khi lấy lại thế trận đã phản công đánh chiếm Kinh thành Huế.

Miếu Âm Hồn ngày nay. Ảnh: Kinh tế môi trường.

Quân Pháp tấn công qua đường Hàng Bè, sau đó chuyển sang đường Lê Văn Hưu và tiến theo đường Âm Hồn (nay là đường Lê Thánh Tôn) đánh thẳng vào Đại nội. Sáng ngày 5/7/1885, quân Pháp tràn vào Kinh đô đốt phá, giết chóc và cướp bóc. Một cuộc chạy loạn đau thương xảy ra, ảnh hưởng nặng nề nhất là dân chúng trong thành nội.

Nhiều người bị trúng đạn, chen lấn đạp nhau mà chết. Có người ngã khi leo ra khỏi thành hoặc rơi xuống hồ Tịnh Tâm, hồ Phú Văn tử nạn. Hầu như gia đình nào cũng có người bỏ mạng trong sự kiện bi thảm này.

Quá trình thành lập miếu Âm Hồn

Mãi đến gần 10 năm sau, khi thực dân Pháp quy hoạch đường phố Huế, người ta phát hiện hàng trăm hài cốt tập trung nhiều nhất ở rãnh cống khu vực hồ Phu Văn. Nơi này là điểm hội tụ nhân dân từ nhiều hướng tìm cách thoát ra các cửa Kinh thành.

Người dân cúng lễ Âm Hồn ở Huế. Ảnh: toquoc.vn

Sự kiện được cấp báo lên bộ Lễ. Hơn 40 thùng sắt được chuyển đến thu gom các bộ xương tàn, đặt tạm tại khu đất góc ngã tư để lo việc tang chay theo nghi thức Phật giáo. Những thùng hài cốt sau đó được an táng tại các nghĩa trang dọc chân núi Ngự Bình.

Để tưởng nhớ, đồng bào đã dựng tạm 3 bệ thờ bằng gạch vồ với tấm đá thanh nguyên. Sau đó nhân dân góp tiền xây dựng thảo am gồm ba miếu: miếu giữa thờ các quan binh, miếu bên phải thờ hương linh nữ và miếu bên trái thờ hương linh nam, gọi là miếu Âm Hồn.

Luôn có bình nước và bếp lửa ngay bàn cúng. Ảnh: toquoc.vn

Từ đó, con đường trước mặt miếu được gọi là đường Âm Hồn. Sau 1975 đường đổi thành Lê Thánh Tôn, nhưng người dân Huế vẫn quen gọi là đường Âm Hồn.

Lễ cúng miếu Âm Hồn hàng năm

Sau hơn 118 năm, miếu Âm Hồn vẫn là địa điểm tâm linh quan trọng trong tiềm thức người dân xứ Huế. Miếu được trùng tu từ cuối 2012 đến tháng 1/2013 nhờ kinh phí do người dân và chính quyền đóng góp. Các cột gỗ được thay mới, mái ngói lợp lại và đồ trang trí được cải tạo.

Lễ tế diễn ra trang nghiêm. Ảnh: CAND.

Hàng năm vào 23/5 âm lịch, lễ cúng âm hồn được tổ chức theo nghi thức cổ truyền Huế với những bài văn tế ai oán. Tập tục này thể hiện tinh thần nhân đạo và nghĩa đồng bào, là lễ hội dân gian tiêu biểu của vùng đất di sản.

Lễ tế âm hồn trong miếu. Ảnh: carrot011092.

Cùng với miếu Âm Hồn, đàn Âm Hồn cũng do nhà Nguyễn lập ra để tưởng niệm sự kiện đau thương. Tuy nhiên đến nay chỉ có miếu được người dân biết đến và thắp hương cúng bái.

Lễ vật phục vụ lễ tế. Ảnh: CAND.

Đã 137 năm trôi qua, người dân Huế vẫn duy trì lễ cúng kiên trì bằng tấm lòng thành kính và lòng yêu quê hương. Đến Huế trong những ngày tổ chức lễ, du khách sẽ cảm nhận được nét văn hóa lâu đời đầy tính nhân văn của người dân nơi đây.