Không gian lưu niệm Lê Bá Đảng – Kiệt tác nghệ thuật giữa lòng Huế

Không gian lưu niệm Lê Bá Đảng nằm trên ngọn đồi có tổng diện tích hơn 16.000 mét vuông tại Huế. Đây là một công trình kiến trúc tuyệt mỹ trưng bày những tác phẩm đỉnh cao của danh họa Lê Bá Đảng, đồng thời giới thiệu sâu sắc về cuộc đời và sự nghiệp lừng lẫy của ông.

Họa sĩ Lê Bá Đảng và dấu ấn nghệ thuật toàn cầu

Họa sĩ Lê Bá Đảng sinh ngày 27 tháng 6 tại làng Bích La Đông, Quảng Trị và qua đời ngày 7 tháng 3 năm 2015 ở Paris. Ông là một họa sĩ, nhà chạm khắc và điêu khắc tài hoa người Việt, chính thức trở thành công dân Pháp vào năm 1980. Phần lớn cuộc đời ông gắn liền với nước Pháp, kết hợp với các giai đoạn hoạt động nghệ thuật tại Mỹ và Nhật Bản.

Công trình chính của không gian lưu niệm. Ảnh: Báo Thừa Thiên Huế.

Ông theo học tại trường Mỹ thuật Toulouse danh tiếng từ năm 1942 đến năm 1948. Ngay sau khi tốt nghiệp, các tác phẩm đầu tay, tranh in thạch bản cùng nhiều loại tranh in độc đáo của ông đã nhanh chóng nhận được sự đánh giá rất cao từ giới chuyên môn quốc tế.

Không gian sân vườn xanh mướt. Ảnh: Lebadang Memory Space.

Năm 1966, Bảo tàng Nghệ thuật Cincinnati (Mỹ) đã tổ chức buổi triển lãm cá nhân đầu tiên cho ông. Không dừng lại ở hội họa, ông còn khẳng định tài năng đa dạng khi thiết kế bối cảnh và trang phục xuất sắc cho vở opera huyền thoại “Mỵ Châu – Trọng Thủy” tại Nhà hát Opera de Paris vào năm 1977.

Một góc trưng bày ấn tượng. Ảnh: UBND Thừa Thiên Huế.

Vào năm 1964, danh họa công bố những tập tranh in thạch bản đầu tiên, tiêu biểu nhất là bộ “Huit chevaux” (Tám con ngựa). Điểm đặc biệt của tập tranh này là kỹ thuật khắc nổi tinh xảo hoàn toàn không sử dụng mực hay màu sắc.

Không gian trưng bày chính đầy tính nghệ thuật. Ảnh: Lebadang Memory Space.

Đến năm 2006, thành phố Huế chính thức khánh thành Trung tâm Nghệ thuật Lê Bá Đảng. Đây là nơi trân quý lưu giữ hơn 400 tác phẩm, minh chứng cho hơn 7 thập kỷ không ngừng sáng tạo bền bỉ của người nghệ sĩ lớn. Tác phẩm của ông hiện diện trang trọng trong rất nhiều bộ sưu tập tư nhân danh giá tại Mỹ, Pháp và Nhật Bản.

Không gian sân vườn ngập tràn bóng mát. Ảnh: VnExpress.

Họa sĩ Lê Bá Đảng chính là người khai sinh ra khái niệm nghệ thuật độc đáo “Không gian Lê Bá Đảng”. Ông vinh dự nhận giải thưởng danh giá từ Viện Quốc tế Saint-Louis (Mỹ) năm 1989; được Trung tâm tiểu sử quốc tế thuộc Đại học Cambridge vinh danh trong danh mục những người nổi tiếng toàn cầu năm 1992. Năm 1994, Chính phủ Pháp đã trao tặng ông Huân chương Văn học và Nghệ thuật (Chevalier de l’ordre des Arts et des Lettres) cao quý.

Kiến trúc độc đáo nhìn từ bên ngoài. Ảnh: ashui

Giấc mơ lớn về một không gian nghệ thuật thực thụ

Lúc sinh thời, họa sĩ luôn ấp ủ giấc mơ về một không gian trưng bày lý tưởng, nơi ông có thể tự do phô diễn các tác phẩm nghệ thuật với kích thước nguyên bản.

Tác phẩm sắp đặt tinh tế. Ảnh: Lebadang Memory Space.

Các bản phác thảo chi tiết cùng nhiều bài viết để lại cho thấy ông đã lên kế hoạch từ rất sớm để hiện thực hóa những không gian có chiều kích thực. Đó không chỉ là nơi thưởng lãm nghệ thuật, mà còn là chốn dạo chơi yên bình và thiền định sâu lắng cho tâm hồn du khách.

Sân thượng lộng gió của tòa nhà. Ảnh: VnExpress.

Góc chụp ảnh được yêu thích. Ảnh: @mocha3012

Vào năm 1985, ông bắt tay thực hiện những mô hình không gian đầu tiên. Những tác phẩm này được sáng tạo trên giấy, kết hợp tài tình giữa nghệ thuật cắt dán, xếp chồng và điêu khắc phù điêu một cách vô cùng sống động.

Góc nhìn bao quát từ trên cao. Ảnh: Lebadang Memory Space.

Ông tự đặt riêng một loại giấy bồi thủ công dày từ vùng Moulin de Larroque (Dordogne, Pháp). Người nghệ sĩ dùng đôi tay khéo léo để xé và dán chồng nhiều lớp giấy, cắt ghép tạo hình để biến những mảnh giấy vô tri thành đồi núi, sông ngòi, sa mạc hoang sơ mang đậm hồn quê Việt.

Ảnh: @limeomeo

Khu vườn xanh mát lãng mạn. Ảnh: VnExpress.

Hành trình hiện thực hóa Không gian lưu niệm Lê Bá Đảng

Bà Lê Cẩm Tế, người cộng sự trung thành của họa sĩ trong hơn mười năm, đã không ngừng trăn trở để biến ước nguyện cuối đời của ông thành hiện thực. Bà đã nỗ lực tìm kiếm một mảnh đất phù hợp nhất để xây dựng nhà lưu niệm.

Tác phẩm nổi tiếng ”Tấn tuồng nhân loại”. Ảnh: Lebadang Memory Space.

Địa điểm được chọn là một ngọn đồi hoang sơ nhiều sỏi đá thuộc thị xã Hương Thủy. Vào năm 2016, một năm sau ngày họa sĩ mất, bà Cẩm Tế đã mời bà Myshu (vợ cố họa sĩ) đến thăm khu vườn. Bà Myshu vô cùng xúc động và đã lập tức ủng hộ kế hoạch xây dựng Không gian lưu niệm Lê Bá Đảng tại đây.

Nơi gìn giữ những di sản nghệ thuật vô giá. Ảnh: Báo Lao động.

Từ nhiều phương án kiến trúc được đề xuất, bà Myshu quyết định chọn một tác phẩm cắt giấy thủ công của chính họa sĩ Lê Bá Đảng để làm nguyên mẫu thiết kế cho tòa nhà chính của không gian lưu niệm.

Tư liệu quý giá về cuộc đời họa sĩ. Ảnh: Báo Lao động.

Nhờ vào tài năng và tâm huyết của đội ngũ gồm kiến trúc sư Hồ Viết Vinh, họa sĩ Tô Bích Hải, nhà thiết kế truyền thông Luc Ho, nhà thiết kế nội thất Éric Mignard và kỹ sư Vũ Văn Kiên, tác phẩm cắt giấy thuở nào đã trở thành một công trình kiến trúc tráng lệ, giao hòa tuyệt hảo với thiên nhiên núi đồi, suối mát xung quanh.

Các tác phẩm độc đáo chứa đựng nhiều tầng ý nghĩa. Ảnh: Báo Lao động.

Ngày 21/4/2019, Không gian lưu niệm Lê Bá Đảng (Lebadang Memory Space) chính thức đi vào hoạt động tại thôn Kim Sơn, xã Thủy Bằng, huyện Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế, viết tiếp giấc mơ dang dở của người nghệ sĩ tài hoa.

Kiến trúc hiện đại và tinh tế. Ảnh: Lebadang Memory Space.

Toàn bộ công trình gồm 5 phân khu chức năng được bao phủ bởi sắc trắng tinh khôi chủ đạo. Phân khu chính có thiết kế không gian mở ngập tràn ánh sáng từ giếng trời tự nhiên, trưng bày hàng loạt tác phẩm tranh sơn dầu, cắt giấy, điêu khắc nghệ thuật và tác phẩm sắp đặt “Tấn tuồng nhân loại”.

Góc triển lãm ấn tượng. Ảnh: Báo Lao động.

Đặc biệt, cuộc đời và hành trình nghệ thuật của danh họa được tái hiện một cách sống động tại đường hầm dưới lòng đất dài 50m. Lối vào hầm được trang bị hệ thống kính chịu lực, phản quang giúp điều hòa ánh sáng và lọc tia UV tối ưu để bảo vệ các hiện vật.

Du khách ghé thăm có cơ hội xem bộ phim tài liệu quý giá “Từ Bích La đến Paris” để hiểu thêm về ý chí kiên cường và niềm đam mê cháy bỏng của ông. Sân thượng tòa nhà được thiết kế khéo léo tựa như một khu vườn địa đàng, nơi đặt những tác phẩm điêu khắc ngoài trời đầy ấn tượng.

Triển lãm nghệ thuật thu hút du khách. Ảnh: Báo Lao động.

Phần sân vườn ngập tràn sắc hương được bà Cẩm Tế chăm chút tỉ mỉ với các loài cây hoa giấy, hoa màu đỏ và tím mà sinh thời họa sĩ vô cùng yêu thích.

Khu vườn đầy màu sắc rực rỡ. Ảnh: Lebadang Memory Space.

Rảo bước quanh vườn, du khách sẽ bắt gặp những bức tượng thép không gỉ phản chiếu cảnh sắc thiên nhiên mây trời. Kỹ thuật cắt rỗng sáng tạo tạo ra những khoảng trống đầy ẩn ý – một dấu ấn nghệ thuật rất riêng của Lê Bá Đảng.

Các tác phẩm tương tác hài hòa với thiên nhiên. Ảnh: VnExpress.

Giờ đây, Không gian lưu niệm Lê Bá Đảng không chỉ là nơi tôn vinh những di sản văn hóa quý giá của cố họa sĩ mà còn là điểm hẹn văn hóa tuyệt vời cho những ai đam mê nghệ thuật khi đến với cố đô Huế.