Khiêm Lăng: Khám phá lăng mộ lãng mạn nhất của vua Tự Đức

Khiêm Lăng tọa lạc trong một thung lũng thơ mộng thuộc phường Thủy Xuân, thành phố Huế. Đây không chỉ là nơi an nghỉ của vua Tự Đức mà còn được đánh giá là một trong những công trình kiến trúc đẹp và lãng mạn nhất dưới triều Nguyễn.

Nếu bạn đang lên kế hoạch du lịch cố đô, Khiêm Lăng chắc chắn là điểm đến không thể bỏ qua. Nơi đây sở hữu không gian sơn thủy hữu tình, mang đậm nét tâm hồn của một vị vua thi sĩ.

Khu lăng mộ mang vẻ đẹp thi vị của vị vua đa sầu đa cảm

Toàn cảnh Khiêm Lăng nhìn từ trên cao. Ảnh: Tạp chí Đông Nam Á

Với 36 năm trị vì, Tự Đức là vị hoàng đế tại vị lâu nhất trong số 13 đời vua nhà Nguyễn. Ông tên thật là Nguyễn Phúc Hồng Nhậm, con trai thứ hai của hoàng đế Thiệu Trị. Vua Tự Đức nổi tiếng là người mang tâm hồn thi sĩ bay bổng, yêu nước thương dân nhưng thể chất lại có phần yếu đuối và tính cách mang thiên hướng bi quan.

Để tìm kiếm một nơi trốn tránh những biến động của thời cuộc, ông đã cho xây dựng Khiêm Lăng như một hành cung thứ hai để tiêu sầu, thưởng cảnh và chuẩn bị cho sự ra đi của mình.

Lăng vua Tự Đức là công trình lăng tẩm thứ tư của triều Nguyễn, nổi bật với quy mô vô cùng bề thế. Thuở mới khởi công, công trình có tên gọi là Vạn Niên Cơ, sau đổi thành Khiêm Cung và cuối cùng là Khiêm Lăng sau khi vua băng hà. Bố cục tổng thể gồm hai phần chính được thiết kế song song trên hai trục dọc. Toàn bộ khuôn viên lăng tựa như một công viên sinh thái khổng lồ với tiếng suối chảy róc rách và rừng thông reo vi vu quanh năm.

Khung cảnh bình yên bên trong khu di tích. Ảnh: Báo ảnh Việt Nam

Tổng diện tích của khu lăng mộ rộng tới hơn 220 ha, trải dài từ đồi Vọng Cảnh đến ngọn Lao Khiêm Sơn. Trong đó, khu vực nội lăng có diện tích khoảng 13,5 ha được bao bọc bởi bức tường đá kiên cố dài 1.823 m. Quá trình xây dựng kéo dài suốt 38 năm, huy động hàng ngàn binh lính và những người thợ thủ công lành nghề nhất thời bấy giờ.

Điện Chấp Khiêm uy nghiêm

Chiêm ngưỡng kiến trúc độc đáo của các công trình bên trong Khiêm Lăng

Một điểm đặc biệt là gần 50 công trình lớn nhỏ bên trong lăng đều có chữ “Khiêm” trong tên gọi. Đi qua cửa Vụ Khiêm và miếu thờ Sơn Thần, bạn sẽ bước vào con đường dẫn đến điện thờ – nơi nhà vua từng thư giãn sinh hoạt. Phía bên trái là Chí Khiêm Đường, nơi thờ các bà vợ của vua. Đi tiếp qua các bậc tam cấp bằng đá sẽ tới Khiêm Cung Môn.

Hồ Lưu Khiêm ban đầu vốn là một con suối nhỏ, sau được khơi rộng thành hồ nước trong vắt. Giữa hồ nổi lên đảo Tịnh Khiêm – nơi trồng hoa và nuôi chim thú hoang dã. Phía trên mặt hồ là Xung Khiêm Tạ và Dũ Khiêm Tạ, hai nhà tạ bằng gỗ tuyệt đẹp nơi vua thường đến thưởng trà, ngâm thơ và đọc sách.

Góc sống ảo rêu phong đầy cuốn hút. Ảnh: @naolyuht___

Bước qua Khiêm Cung Môn là khu vực tẩm điện. Điện Hòa Khiêm nằm ở vị trí trung tâm là nơi vua làm việc lúc sinh thời. Hai bên tả hữu là Pháp Khiêm Vu và Lễ Khiêm Vu dành cho quan văn võ triều đình. Phía sau là điện Lương Khiêm, nơi thờ vọng mẫu thân của vua – hoàng thái hậu Từ Dũ. Bên phải điện Lương Khiêm là Ôn Khiêm Đường, nơi lưu giữ các món ngự dụng quý giá.

Lối vào Khiêm Cung Môn. Ảnh: Báo Giáo dục thời đại

Hành lang gỗ nhuốm màu thời gian. Ảnh: @naolyuht___

Không thể không nhắc đến nhà hát Minh Khiêm nằm bên trái điện Lương Khiêm. Đây được xem là một trong những nhà hát cổ xưa nhất của Việt Nam còn tồn tại đến ngày nay. Từ Ôn Khiêm Đường có hành lang dẫn ra các viện Trì Khiêm, Y Khiêm, Tùng Khiêm và Dung Khiêm – vốn là nơi ở của các cung tần mỹ nữ xưa kia.

Kiến trúc chạm trổ tinh xảo, tỉ mỉ từng chi tiết. Ảnh: @asianlife_fr

Hành cung hoàng gia thu nhỏ giữa lòng cố đô

Có thể thấy, dù được xây dựng làm nơi chôn cất nhưng Khiêm Lăng lại mang dáng dấp của một hành cung hoàng gia thu nhỏ đầy sinh động. Nơi đây đáp ứng đầy đủ nhu cầu sinh hoạt từ làm việc, giải trí cho đến nghỉ ngơi của hoàng đế lúc sinh thời.

Du khách tham quan công trình kiến trúc cổ kính. Ảnh: @kmkritlin

Tấm bia đá khổng lồ khắc bài ký của vua Tự Đức. Ảnh: Báo Giáo dục thời đại

Đặc biệt vào năm 2020, di tích này đã vinh dự trở thành điểm đến đầu tiên của Việt Nam được Google lựa chọn để số hóa, đưa lên công cụ tìm kiếm toàn cầu thông qua công nghệ thực tế ảo tăng cường (AR). Nhờ đó, vẻ đẹp cổ kính của di sản Huế đã được quảng bá rộng rãi hơn tới bạn bè quốc tế.