Bảo tàng Phạm Huy Thông: Nơi lưu giữ thuyền cổ độc đáo

Bảo tàng Phạm Huy Thông nằm tại thị xã Quảng Yên (Quảng Ninh) đang lưu giữ nhiều hiện vật khảo cổ quý giá, nổi bật với bộ sưu tập thuyền cổ độc đáo nhất Việt Nam.

Bảo tàng Phạm Huy Thông và những thuyền cổ quý giá

Hiện nay Bảo tàng Phạm Huy Thông đang trưng bày các cọc gỗ Ngô Quyền cắm trên sông Bạch Đằng, nhiều đồ gốm sứ, đồ đá, trống đồng, bộ kiếm thời Hùng Vương cùng bản phục chế mặt người thời văn hóa Đông Sơn.

Bên ngoài Bảo tàng Phạm Huy Thông giản dị.

Với diện tích khiêm tốn và số lượng hiện vật không quá nhiều, du khách vẫn có thể hình dung rõ nét cuộc sống của người Việt cổ cách đây hàng ngàn năm khi tham quan các phòng trưng bày.

Điểm đặc biệt nhất của Bảo tàng Phạm Huy Thông là 22 chiếc thuyền độc mộc được thu gom và trục vớt dọc sông Kinh Thầy (Hải Dương) trong giai đoạn 2016-2018.

Chiếc thuyền cổ được trưng bày tại Bảo tàng Phạm Huy Thông.

Việc khai quật gặp nhiều khó khăn do tài liệu khảo cổ hạn chế và kinh phí eo hẹp, đòi hỏi đội ngũ nghiên cứu phải xác định chính xác vị trí các thuyền cổ.

Bảo tàng đã khai quật được một phần đuôi thuyền thúng thời Đông Sơn dùng làm quan tài. Hiện nay Bảo tàng Phạm Huy Thông trưng bày 6 thuyền niên đại Đông Sơn (2400-1900 năm trước), 5 thuyền thời Bắc thuộc (đầu Công nguyên đến thế kỷ 9) và 9 thuyền thời Đại Cồ Việt, Đại Việt (thế kỷ 10-17).

Các hiện vật thuyền cổ tại Bảo tàng Phạm Huy Thông.

Phần lớn là thuyền độc mộc, một số được đục lỗ hai bên mạn để kê cao bằng ván gỗ hoặc tre. Những chiếc thuyền này ban đầu dùng để đi lại, đánh cá nhưng trở thành chiến hạm nhỏ khi có chiến tranh. Chỉ một số ít thuyền có mũi vát nhọn chuyên dùng cho chiến đấu.

Khu vực sông Kinh Thầy nhận nước từ sông Lục Đầu nên thủy văn cân bằng giữa lũ và thủy triều, tạo điều kiện lắng đọng các vật nặng dưới đáy sông. Đây là lý do nhiều cổ vật được phát hiện tại vùng này.

Thuyền cổ được bảo quản trong môi trường nước tại Bảo tàng Phạm Huy Thông.

Về lịch sử, vùng sông Kinh Thầy từng là nơi tập kết quân sĩ trong kháng chiến chống Nguyên Mông của nhà Trần. Về văn hóa, xưa kia nhiều làng gốm, lò gốm nằm dọc sông từ ngã ba Lấu Khê xuống cầu Bình, giải thích sự hiện diện của đồ gốm và vũ khí kim loại.

Chiếc thuyền cánh dơi được phục dựng tại Bảo tàng Phạm Huy Thông.

Tại Bảo tàng Phạm Huy Thông, 6 thuyền được trưng bày trên cạn và 16 thuyền được ngâm bảo quản trong môi trường nước. Năm 2017, bảo tàng đã đóng mới một chiếc thuyền buồm cánh dơi để nghiên cứu kỹ thuật đóng thuyền và điều khiển thuyền vùng sông nước Bắc Bộ xưa.