Hát Bả Trạo Đà Nẵng – Nét Văn Hóa Dân Gian Biển Miền Trung

Khi du lịch Đà Nẵng, du khách nhất định phải nghe hát bả trạo Đà Nẵng để cảm nhận nét văn hóa dân gian đặc sắc của ngư dân vùng biển.

Hát Bả Trạo Đà Nẵng Trong Lễ Hội Cầu Ngư

Sau Tết Nguyên đán, ngư dân ven biển thường tổ chức Lễ hội Cầu ngư cầu mong mưa thuận gió hòa, trong đó có hát bả trạo, một loại hình nghệ thuật dân gian truyền thống lâu đời. Hát bả trạo còn gọi là chèo bả trạo, hò hầu linh, hò đưa linh…

Lễ cầu ngư vùng biển. Ảnh: toquoc

Hát bả trạo đi kèm các động tác múa. “Bả” nghĩa là nắm chắc, “trạo” nghĩa là mái chèo. Hát bả trạo trong Lễ Cầu ngư là cách ngư dân cầu nguyện trời yên biển lặng, tôm cá đầy khoang. Loại hình này không chỉ giải trí mà còn mang đậm tín ngưỡng văn hóa của ngư dân.

Nội dung và nhịp điệu bài hát truyền tải tinh thần lạc quan, yêu nghề và mong muốn chế ngự thiên nhiên. Bài hát được xây dựng đúng làn điệu cho từng tình tiết, phổ lời vần với ca dao, thơ lục bát, thấm đẫm chất thơ dân gian.

Hát bả trạo đưa linh. Ảnh: Báo Đà Nẵng

Lời ca bả trạo kết tinh sự lãng mạn của những “nghệ sĩ ngư dân” trước vẻ đẹp huyền bí của biển khơi. Hàm lượng văn hóa trong các câu hát là kho báu vô giá cho thế hệ mai sau.

Hát bả trạo đòi hỏi người học phải khổ công thuộc lòng ca từ, điệu múa và giai điệu. Đây là nghệ thuật diễn xướng mang tính linh thiêng, nghi lễ, không chấp nhận sai sót.

Đội Hình Và Trang Phục Biểu Diễn Hát Bả Trạo Đà Nẵng

Đội hát bả trạo gồm tổng mũi (tổng thuyền) cầm cặp sênh chỉ huy; tổng khoang đứng giữa thuyền canh gác khi neo; tổng lái đứng cuối thuyền cầm chèo lái. Trước năm 1975, trang phục ba ông Tổng đơn giản với áo dài đen, quần trắng. Sau này trang phục thêm nhiều màu sắc sinh động hơn.

Ảnh: Báo Đà Nẵng

Tổng mũi mặc áo dài xanh, quần tím, đội mão, quấn xà cạp. Tổng khoang mặc áo ngắn xanh nước biển, đội nón lá. Tổng lái mặc áo dài tím nhạt, thắt đai xanh. Con trạo gồm 12-16 người, trước đây là thanh niên chưa vợ, nay chủ yếu là các em nữ 13-15 tuổi mặc trang phục xanh lá, cầm chèo sơn đỏ vàng.

Ảnh: Báo Thanh niên

Ông Tổng mũi dùng sênh điều khiển, các con trạo phối hợp nhịp nhàng như đang chèo thuyền, vừa hát vừa múa. Dàn nhạc có trống, chiêng, kèn, đàn cò, sênh.

Ảnh: Báo Đà Nẵng

Hiện nay người hát bả trạo còn rất ít, chủ yếu là các bô lão. Giới trẻ ít mặn mà với loại hình này nên hát bả trạo Đà Nẵng đang có nguy cơ mai một. Loại hình xuất phát từ đời sống ngư dân dãi dầu mưa nắng, nên người biểu diễn cần gắn bó thực sự với biển để hiểu và truyền tải đúng giá trị linh thiêng, khoáng đạt của lời ca điệu múa.

Ảnh: Báo Lao động

Ngày nay nghề đi biển thay đổi, nhiều ngư dân thuê người ra khơi thay vì trực tiếp chèo thuyền. Thế hệ trẻ ít tiếp nối truyền thống nên khó cảm nhận hết giá trị văn hóa trong làn điệu bả trạo.

Ảnh: Báo Lao động